Relative Clauses Konu Anlatımı: Who, Which, That, Whose, Whom

Kısa cevap: Relative clause (sıfat cümleciği), bir isim hakkında bilgi veren ve çoğunlukla who, which, that, whose ya da whom ile başlayan yan cümledir: They’re the people who want to buy our house. (Evimizi satın almak isteyen insanlar onlar.) Who insanlar, which hayvanlar ve şeyler için; that hepsi için ama yalnız tanımlayıcı (defining) cümlecikte; whose sahiplik için; whom resmî dilde nesne olan kişi için kullanılır. Tanımlayıcı cümlecik virgülsüz yazılır ve çıkarılamaz; ek bilgi veren (non-defining) cümlecik virgüllerle ayrılır ve onda that kullanılmaz.

Bu rehberde relative pronoun’ları bir tabloda, who, which, that, whose, whom kullanımını, defining ve non-defining farkını, zamirin ne zaman düşürülebileceğini, edatların yerini ve where, when, why ile kurulan cümlecikleri anlatıyoruz. Sonda sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları bulacaksınız. Kurallar Cambridge Dictionary’nin dil bilgisi rehberine (English Grammar Today) ve Merriam-Webster’a dayanır.

Relative Clause Nedir?

Cambridge’e göre relative clause’lar bir kişi ya da şey hakkında daha fazla bilgi verir ve iki cümleyi bilgiyi tekrar etmeden birleştirmemizi sağlar. İki tür vardır: bir ismi niteleyenler (defining ve non-defining) ve konuşmada sık görülen, bütün bir cümleyi niteleyenler.

Türkçede bu iş çoğunlukla “-en, -an, -dığı” ekleriyle yapılır: the people who want to buy our house = “evimizi satın almak isteyen insanlar”. İngilizcede ise niteleyen cümlecik ismin arkasına gelir ve bir zamirle başlar.

Relative Pronoun Tablosu

Cambridge’in tablosuna göre en yaygın relative pronoun’lar ve kullanım alanları:

Cambridge’in örnekleri:

• We don’t know the person who donated this money. (Bu parayı bağışlayan kişiyi tanımıyoruz.)
• We drove past my old school, which is celebrating its 100th anniversary this year. (Bu yıl 100. yılını kutlayan eski okulumun önünden geçtik.)
• He went to the school (that) my father went to. (Babamın gittiği okula gitti.)

Who, Which ve That

• Who insanlar için: She’s going out with a bloke who’s in the army. (Askerdeki bir adamla çıkıyor.) Cambridge’e göre who evcil hayvanlar ve team, government, police gibi topluluk adları için de kullanılabilir, ama şeyler için kullanılmaz: art books which you can get ideas from, books who… değil.
• Which şeyler ve hayvanlar için: You need to tick the box which says yes. (“Evet” yazan kutuyu işaretlemeniz gerekiyor.)
• That hepsi için, ama yalnız defining’de: The 8.30 is the train that you need to get. (Binmeniz gereken tren 8.30 treni.) Cambridge’e göre that, who ve which‘ten daha gündeliktir ve en üstünlük sıfatlarından sonra sık kullanılır: the best game of tennis that I’ve ever seen (gördüğüm en iyi tenis maçı).
• What relative pronoun değildir: Another activity which / that I have chosen is photography. (what I have chosen değil.)

Which mi, that mi?

Tanımlayıcı (defining) cümlecikte ikisi de kullanılabilir: The cake that / which they served was pink. Merriam-Webster’a göre bazı dil bilgisi yazarları bu cümleciklerde yalnız that kullanılması gerektiğini savunsa da which kullanımı bugün yaygın ve kabul görmüş durumdadır. Ek bilgi veren (non-defining) cümlecikte ise yalnız which kullanılır: The cake, which was delicious, was pink.

Whose ve Whom

Whose, my, his, her, their gibi iyelik sözcüklerinin yerine geçer ve sahiplik bildirir: He’s marrying a girl whose family don’t seem to like him. (Ailesi onu pek sevmiyor gibi görünen bir kızla evleniyor.) Cambridge’e göre resmî üslupta şeyler için de kullanılabilir: It is a rambling Tudor house, whose sitting room looks out over a wonderful walled garden. İyelik sözcüklerini İngilizce iyelik sıfatları ve zamirleri rehberimizde anlattık.

Whom, kişi cümleciğin nesnesi olduğunda kullanılan resmî biçimdir ve konuşmadan çok yazıda görülür: The response of those managers whom I have consulted has been very positive. En sık bir edattan sonra kullanılır: There was only one person to whom the old man spoke. (Yaşlı adamın konuştuğu tek bir kişi vardı.)

Merriam-Webster’a göre whom, dil bilgisi açısından doğru olduğu yerlerde bile çoğu zaman yapmacık ve doğal olmayan bir etki bırakır; bu durumlarda who kullanmak tamamen standarttır. Edattan hemen sonra ise whom tercih edilir: For whom was the gift intended? Soru sorarken kullanılan who, whom, whose ve öteki soru kelimelerini İngilizce soru kelimeleri rehberimizde anlattık.

Defining ve Non-Defining Relative Clauses

Cambridge’in örneği, virgülün anlamı nasıl değiştirdiğini gösterir:

• His brother, who works at the supermarket, is a friend of mine. Tek bir erkek kardeşi var ve o süpermarkette çalışıyor (ek bilgi).
• His brother who works at the supermarket is a friend of mine. Birden fazla erkek kardeşi var; söz edilen, süpermarkette çalışanı (tanımlayıcı).

Non-defining örneği: Clare, who I work with, is doing the London marathon this year. (Birlikte çalıştığım Clare bu yıl Londra maratonuna katılıyor.) Cambridge’e göre konuşmada bu cümleciklerin başında ve sonunda genellikle kısa bir duraklama yapılır.

Zamir Ne Zaman Düşürülebilir?

Cambridge’e göre gündelik dilde zamir, yalnız defining cümlecikte ve cümleciğin nesnesi olduğunda düşürülebilir:

• She’s the singer who I heard on the radio. → She’s the singer I heard on the radio. (Radyoda dinlediğim şarkıcı o.) Who nesnedir, düşer.
• There’s a hill which begins three miles after the start of the race. Burada which öznedir, düşmez: There’s a hill begins… yanlıştır.
• Non-defining cümlecikte zamir hiç düşmez: Clare, I work with, is… yanlıştır.

Edatlar Nereye Gelir?

Edat, zamirden önce (daha resmî) ya da cümleciğin sonunda (daha gündelik) olabilir:

• Resmî: the community in which he grew up, the person to whom the old man spoke
• Gündelik: the community which he grew up in, the person who the old man spoke to

Cambridge’e göre that‘ten önce edat gelmez: We’ve got some tennis balls that you can play with. doğru, with that you can play yanlıştır. Who ile de edat sona gelir: the one who I know I can rely on (on who değil).

Where, When ve Why

Cambridge’e göre gündelik dilde at which, on which, for which yerine where, when ve why ile de defining cümlecik kurulabilir:

• where (yer): I know a restaurant where the food is excellent. (Yemeklerinin harika olduğu bir restoran biliyorum.)
• when (zaman): There isn’t a day when I don’t feel rushed off my feet. (Koşturmadığım bir gün yok.)
• why (neden): Do you know the reason why the shop is closed today? (Dükkânın bugün neden kapalı olduğunu biliyor musunuz?)

Bütün cümleyi niteleyen which

Cambridge’e göre bir cümlenin tamamını niteleyen cümlecikler her zaman which ile başlar ve çoğunlukla konuşmada bir yorum ya da değerlendirme bildirir: She just lives six doors away, which is very handy. (Altı kapı ötede oturuyor, bu çok kullanışlı.)

Sık Yapılan Hatalar

• Zamirden sonra özneyi tekrarlamak: That’s the school that it does lots of music and drama değil, That’s the school that does lots of music and drama.
• Nesneyi tekrarlamak: They went to the same restaurant that Mark had been to it değil, …that Mark had been to.
• Defining cümlecikte virgül kullanmak: Sally is a committee member, who finds it difficult to make decisions değil, virgülsüz.
• Non-defining cümlecikte that kullanmak: Her car, that was very old, broke down değil, Her car, which was very old, broke down.
• What‘ı relative pronoun gibi kullanmak: …in the two languages, what helps a lot değil, …which helps a lot.
• Şeyler için who kullanmak: cookery books who have got pictures değil, cookery books which have got pictures.
• Which‘i yanlış yazmak: Cambridge özellikle uyarır: wich değil, which.

Alıştırma

Boşluklara who, which, that, whose, whom, where ya da “zamir gerekmez (–)” cevaplarından uygun olanı yazın; birden fazla doğru cevap olabilir. Cevaplar aşağıda.

1. The woman ___ lives next door is a doctor.
2. This is the book ___ I told you about.
3. My sister, ___ lives in İzmir, is coming next week.
4. I met a man ___ car had been stolen.
5. That’s the café ___ we first met.
6. Ankara, ___ is the capital of Türkiye, has many universities.
7. The manager to ___ I sent the letter never replied.
8. Hatayı bulun: The phone, that I bought last week, is already broken.

Cevaplar

1. who / that: İnsan, defining, özne; zamir düşmez.
2. which / that / –: Zamir nesne olduğu için düşürülebilir: the book I told you about.
3. who: Non-defining (virgüllü); that kullanılmaz.
4. whose: Sahiplik (adamın arabası).
5. where: Yer.
6. which: Non-defining, şehir (şey).
7. whom: Edattan hemen sonra; to who ve to that olmaz.
8. The phone, which I bought last week, is already broken. Non-defining cümlecikte that yerine which.

Sık Sorulan Sorular

Relative clause nedir?

Bir isim hakkında bilgi veren ve who, which, that, whose, whom gibi bir zamirle başlayan yan cümledir; Türkçede çoğunlukla “-en, -an, -dığı” ekleriyle karşılanır: the man who called “arayan adam”.

Who ile which arasındaki fark nedir?

Who insanlar (ve bazen evcil hayvanlar) için, which şeyler ve hayvanlar için kullanılır. Cambridge’in örneği: The boy who is wearing the red coat…, The restaurant which is next to the pub…

That ne zaman kullanılmaz?

Ek bilgi veren (non-defining, virgüllü) cümleciklerde ve bir edattan hemen sonra: Her car, that was very old ve with that you can play yanlıştır.

Whose ne demek?

“-ın / -in … olan” anlamında sahiplik bildirir: a girl whose family… “ailesi … olan bir kız”.

Defining ve non-defining relative clause farkı nedir?

Defining cümlecik kimden ya da neden söz edildiğini belirler, virgülsüz yazılır ve çıkarılamaz. Non-defining cümlecik ek bilgi verir, virgüllerle ayrılır, çıkarılabilir ve that ile kurulmaz.

Relative pronoun ne zaman düşürülür?

Yalnız defining cümlecikte ve zamir cümleciğin nesnesiyse: the singer (who) I heard on the radio. Zamir özneyse ya da cümlecik non-defining ise düşmez.

Gramer Bilgisini Konuşmaya Taşımak İçin

Relative clause’lar insanları, yerleri ve olayları tarif ederken cümlelerinizi akıcı hâle getirir; konuşurken ve yazarken kullandıkça kalıcı olur. Örneğin Çankaya Üniversitesi’nin 2024–2025 hazırlık atlama sınavı tablosunda da relative clause beklenen dil bilgisi konuları arasında sayılır; ayrıntıları hazırlık atlama sınavına nasıl çalışılır rehberimizde bulabilirsiniz. Active English 1987’den bu yana Ankara’da dil eğitimi veriyor. İngilizce gruplarımız CEFR’e göre A1’den C2’ye altı kurdan oluşur; gruplar 10–15 kişiliktir ve dersler akşam ve hafta sonu yapılır. Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ve Çayyolu şubelerimizde yüz yüze çalışabilir, isterseniz birebir ya da online ders alabilirsiniz; öğrendiklerinizi Speaking Club buluşmalarında konuşarak pekiştirebilirsiniz. Hangi kurdan başlayacağınızı ücretsiz online seviye tespit sınavı ile öğrenebilir, programlarımızı İngilizce kursu sayfamızda inceleyebilirsiniz. Diğer dil bilgisi rehberlerimiz: passive voice, if clause (koşul cümleleri), used to kullanımı ve İngilizce zamanlar.

Kaynaklar

Kurallar ve örnek cümleler aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 21 Ekim 2026):

• Cambridge Dictionary, English Grammar Today (Cambridge University Press & Assessment): Relative clauses, Relative clauses: defining and non-defining, Relative clauses referring to a whole sentence, Relative clauses: typical errors, Relative pronouns, Word choice: which or who?
• Merriam-Webster: ‘That’ vs. ‘Which’, How to Use ‘Who’ vs. ‘Whom’

İçerik denetimi: Active English İngilizce eğitmeni