Passive Voice Konu Anlatımı: Edilgen Yapı Tablosu ve Örnekler

Kısa cevap: Passive voice (edilgen yapı), cümlede eylemi yapanı değil, eylemden etkilenen kişiyi ya da şeyi öne çıkarır. En yaygın yapısı be + fiilin üçüncü hâlidir (-ed / V3): Five million people watch the show every week. (etken) → The show is watched by five million people every week. (edilgen; Program her hafta beş milyon kişi tarafından izleniyor.) Zamanı be fiili gösterir (is, was, has been, will be…). Eylemi yapan önemliyse by ile eklenir; bilinmiyorsa ya da önemli değilse hiç söylenmez.

Bu rehberde etken bir cümlenin nasıl edilgen yapıldığını, edilgen yapının dokuz biçimini bir tabloda, hangi fiillerin edilgen olabildiğini, by‘ın ne zaman kullanıldığını, get passive ve have something done kalıplarını anlatıyoruz. Sonda sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları bulacaksınız. Kurallar Cambridge Dictionary’nin dil bilgisi rehberine (English Grammar Today), Merriam-Webster ve Oxford Learner’s Dictionaries sözlüklerine dayanır.

Passive Voice Nedir?

Merriam-Webster edilgen çatıyı, cümlenin öznesinin eylemi yapmadığı, eylemden etkilendiği fiil biçimi olarak tanımlar; Oxford Learner’s Dictionaries de “öznenin fiilin eyleminden etkilendiği biçim” der. Merriam-Webster’ın örneği: The ball was kicked by her. (Top onun tarafından tekmelendi.) Burada özne the ball‘dur ve tekmelenen odur.

Türkçedeki “yapıldı, okundu, izleniyor” gibi edilgen fiillere benzer: “Program izleniyor” dediğimizde kimin izlediğini söylemek zorunda değiliz.

Etken Cümle Edilgen Nasıl Yapılır?

1. Etken cümlenin nesnesini özne yapın: the show.
2. Etken cümledeki zamanı koruyarak be fiilini çekin: watch geniş zamandaysa is.
3. Asıl fiili üçüncü hâline getirin: watched.
4. Eylemi yapan önemliyse sona by ile ekleyin: by five million people.

Cambridge’e göre edilgen zamanlar, etken karşılıkları gibi kullanılır. Örneğin geniş zaman edilgeni de genel ya da kalıcı durumları anlatır: Mr Lloyd and Mrs James teach Geography. → Geography is taught by Mr Lloyd and Mrs James. (Coğrafya Bay Lloyd ve Bayan James tarafından okutuluyor.)

Passive Voice Tablosu: 9 Biçim

Cambridge’in tablosundaki dokuz yaygın edilgen biçim ve örnekleri:

Gelecek zaman da modal satırına girer: I don’t think I’ll ever be paid. (Bana hiç ödeme yapılacağını sanmıyorum.) Cambridge’e göre has been being repaired gibi perfect continuous edilgen biçimler pek kullanılmaz; cümle genellikle etken kurulur: They have been renovating the house for almost a year. Zamanların etken hâllerini İngilizce zamanlar rehberimizde tablolarla anlattık.

Hangi Fiiller Edilgen Olur?

• Nesne alan (geçişli) fiiller: My favourite mug was broken. (En sevdiğim kupa kırıldı.)
• Edatla kullanılan bazı fiiller: Edat fiilin yanında kalır: The holiday hasn’t been paid for yet. (Tatilin parası henüz ödenmedi.) Their car was broken into. (Arabalarına zorla girildi.)
• İki nesneli fiiller: İki nesneden biri özne olabilir: Each child was given a present. ya da A present was given to each child. (Her çocuğa bir hediye verildi.)
• Edilgen kullanımı daha yaygın fiiller: Cambridge’e göre be born, be stranded gibi bazı fiiller edilgen hâlde daha sık kullanılır: Where were you born? (Nerede doğdunuz?)

Cambridge’e göre nesne almayan fiiller (arrive, die) edilgen yapılamaz: The parcel arrived in the post this morning. (was arrived değil). Durum bildiren fiiller (have, suit gibi) ve be, become, seem gibi bağlama fiilleri de genellikle edilgen kullanılmaz.

By Ne Zaman Kullanılır?

Cambridge’e göre eylemi yapan (agent) önemliyse by ile söylenir: Mr Ward has been arrested by the FBI. (Bay Ward FBI tarafından tutuklandı.) Eylem bir aletle yapıldıysa with kullanılır: The door was smashed open with a hammer. (Kapı çekiçle kırılarak açıldı.)

Ama edilgen cümlelerin çoğunda eylemi yapan hiç söylenmez. Yapan önemli değilse, bilinmiyorsa ya da zaten belliyse by kullanılmaz:

• All applications must be received before 31 July. (Bütün başvuruların 31 Temmuz’dan önce ulaşması gerekir.)
• The data was analysed and the results have just been published. (Veriler incelendi ve sonuçlar yeni yayımlandı.)
• I walked to work. The car’s being repaired. (İşe yürüyerek gittim. Araba tamirde.)

Yapan önemli olmadığında it ile kişisiz bir kalıp da kurulabilir: It was decided to charge £10 per ticket. (Bilet başına 10 sterlin alınmasına karar verildi.)

Passive Voice Ne Zaman Tercih Edilir?

Cambridge, edilgen yapının konuşana neyin önemli olduğunu seçme imkânı verdiğini belirtir. Başlıca kullanım alanları:

• Bilimsel ve teknik metinler: Süreç, onu yapandan önemlidir: A sample was taken and injected into a tube. (Bir örnek alındı ve bir tüpe enjekte edildi.)
• Kişisiz ve mesafeli anlatım: believe, think, say, consider gibi fiillerle: He is believed to be dangerous. (Tehlikeli olduğu düşünülüyor.)
• Yeni bilgiyi cümlenin sonuna almak: It’s very old. It was given to me by my grandmother. (Çok eski. Bana büyükannem verdi.)

Bu kullanımlar akademik okumada sık karşınıza çıkar. Örneğin Çankaya Üniversitesi’nin 2024–2025 hazırlık atlama sınavı tablosunda da edilgen yapı beklenen dil bilgisi konuları arasında sayılır; ayrıntıları hazırlık atlama sınavına nasıl çalışılır rehberimizde bulabilirsiniz.

Get Passive ve Have Something Done

Cambridge’e göre bu iki yapı da edilgen özellik taşır, çünkü eylemi yapan cümlenin öznesi değildir. İkisi de daha çok konuşmada kullanılır.

Cambridge’in uyarısı: I had my hair cut (saçımı birine kestirdim) ile I’ve cut my hair (saçımı kendim kestim) aynı şey değildir. Get passive olumlu olaylar için de kullanılabilir: Jim finally got promoted. (Jim sonunda terfi etti.)

Sık Yapılan Hatalar

• Nesne almayan fiili edilgen yapmak: She was died değil, She died; The parcel was arrived değil, The parcel arrived.
• Durum fiilini edilgen yapmak: The dress isn’t suited by those shoes değil, Those shoes don’t suit the dress.
• Doğum için geniş zaman kullanmak: Cambridge’e göre doğumdan söz ederken be born‘un geçmiş biçimi kullanılır: She was born at home, She is born at home değil.
• Be‘yi unutmak: Standart edilgen yapıda be gerekir: The story reported yesterday değil, The story was reported yesterday.
• Had my hair cut ile I’ve cut my hair‘ı karıştırmak: Saçınızı berberde kestirdiyseniz I had my hair cut deyin.
• Her cümlede by kullanmak: Yapan önemli değilse by someone, by people gibi ifadeler eklemeyin: My mug was broken.

Alıştırma

1–6 arasındaki cümleleri edilgen yapın; 7 ve 8’deki hataları bulun. Cevaplar aşağıda.

1. Someone broke my favourite mug.
2. No one has paid for the holiday yet.
3. Five million people watch the show every week.
4. They are repairing the photocopier.
5. Her mother gave each child a present. (Özne each child olsun.)
6. A hairdresser cut my hair yesterday. (have something done ile)
7. Hatayı bulun: The parcel was arrived this morning.
8. Hatayı bulun: My grandfather is born in 1950.

Cevaplar

1. My favourite mug was broken. Yapan bilinmiyor; by someone eklenmez.
2. The holiday hasn’t been paid for yet. Edat (for) fiilin yanında kalır.
3. The show is watched by five million people every week.
4. The photocopier is being repaired. Present continuous edilgen: is being + V3.
5. Each child was given a present (by her mother).
6. I had my hair cut yesterday.
7. The parcel arrived this morning. Arrive nesne almaz, edilgen olmaz.
8. My grandfather was born in 1950. Doğum için was / were born.

Sık Sorulan Sorular

Passive voice nedir?

Öznenin eylemi yapmadığı, eylemden etkilendiği cümle yapısıdır; Türkçedeki edilgen çatıya karşılık gelir: The ball was kicked. (Top tekmelendi.)

Passive voice formülü nedir?

Be + fiilin üçüncü hâli (V3). Zaman be ile gösterilir: is made, was made, has been made, will be made, is being made.

Passive voice’ta by kullanmak zorunlu mu?

Hayır. Cambridge’e göre eylemi yapanın söylenmediği edilgen cümleler çok yaygındır. By yalnız yapan önemliyse kullanılır: Mr Ward has been arrested by the FBI.

Hangi zamanlarda passive voice kullanılır?

Bütün temel zamanlarda ve can, will, must gibi modallarla. Cambridge’e göre perfect continuous edilgen (has been being done) pek kullanılmaz; bu durumda cümle etken kurulur.

Get passive ile be passive arasındaki fark nedir?

İkisi de edilgendir. Get passive daha gündeliktir, eylemin kendisine ya da etkilenen kişiye biraz daha fazla vurgu yapar ve çoğunlukla olumsuz olaylarda kullanılır: Our car got stolen.

Have something done ne demek?

Bir işi başkasına yaptırmak demektir: We’re having the house painted next week. (Gelecek hafta evi boyatıyoruz.) Başımıza gelen kötü olaylar için de kullanılır: They’ve had their car stolen.

Gramer Bilgisini Konuşmaya Taşımak İçin

Edilgen yapı haberlerde, akademik metinlerde ve resmî yazışmalarda sık kullanılır; okuduğunuz metinlerde fark ettikçe ve kendi cümlelerinizde kullandıkça kalıcı olur. Active English 1987’den bu yana Ankara’da dil eğitimi veriyor. İngilizce gruplarımız CEFR’e göre A1’den C2’ye altı kurdan oluşur; gruplar 10–15 kişiliktir ve dersler akşam ve hafta sonu yapılır. Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ve Çayyolu şubelerimizde yüz yüze çalışabilir, isterseniz birebir ya da online ders alabilirsiniz; öğrendiklerinizi Speaking Club buluşmalarında konuşarak pekiştirebilirsiniz. Hangi kurdan başlayacağınızı ücretsiz online seviye tespit sınavı ile öğrenebilir, programlarımızı İngilizce kursu sayfamızda inceleyebilirsiniz. Diğer dil bilgisi rehberlerimiz: relative clauses, if clause (koşul cümleleri), used to kullanımı ve some ve any kullanımı.

Kaynaklar

Kurallar ve örnek cümleler aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 21 Ekim 2026):

• Cambridge Dictionary, English Grammar Today (Cambridge University Press & Assessment): Passive: forms, Passive: uses, Passives with and without an agent, Passive: other forms, Passive: typical errors, Get passive, Have something done
• Merriam-Webster: passive voice
• Oxford Learner’s Dictionaries: passive (noun)

İçerik denetimi: Active English İngilizce eğitmeni