Kısa cevap: Fransızcada meslek adlarının çoğunun eril ve dişil biçimi vardır. Genel kural, eril biçime -e eklemektir: un avocat → une avocate (avukat). Bazı ekler düzenli değişir: -er/-ier → -ère/-ière (boulanger → boulangère, fırıncı), -ien → -ienne (pharmacien → pharmacienne, eczacı), -eur → -euse (vendeur → vendeuse, satıcı), -teur → -trice (acteur → actrice, oyuncu). Sonu okunmayan -e ile biten meslekler iki cinste aynıdır, cinsiyeti artikel gösterir: un / une journaliste (gazeteci). Mesleğinizi söylerken genellikle artikel kullanılmaz: Elle est dentiste. (O, diş hekimi.)
Bu rehberde 41 meslek adının eril ve dişil biçimini Türkçe okunuşlarıyla birlikte, dişil biçimin yapılış kuralına göre gruplanmış tablolarda bulacaksınız. Professeure, ingénieure, autrice, cheffe gibi tartışılan biçimleri, meslek sormayı ve söylemeyi, sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları da anlatıyoruz. Kurallar Académie française, Le Robert ve Larousse kaynaklıdır.
Okunuşlar hakkında not: Okunuşlar, Larousse sözlüğündeki fonetik yazımın Türkçe harflerle yaklaşık karşılığıdır. “an”, “en”, “on” ile yazdığımız heceler genizden söylenir ve sondaki “n” tam okunmaz; “r” gırtlaktan çıkar. Dişil biçimlerde yazdığımız çift “nn” (artizann, farmasyenn), “n”nin açıkça okunduğunu ve önceki ünlünün genizden söylenmediğini gösterir. Doğru telaffuzu dinleyerek ve bir eğitmenle çalışarak oturtmanızı öneririz.
Fransızcada Mesleklerin Dişili Nasıl Yapılır?
Le Robert’e göre insanları bildiren isimlerin dişili genellikle eril biçime -e eklenerek yapılır. Bu ekle okunuş da değişir:
- Erilde okunmayan son ünsüz dişilde okunur: un commerçant “komersan” → une commerçante “komersant” (esnaf).
- Erilde genizden söylenen son ünlü, dişilde genizden söylenmez: un artisan “artizan” → une artisane “artizann” (zanaatkâr).
Académie française, 28 Şubat 2019’da kabul ettiği raporda meslek adlarının dişilleştirilmesinde ilke olarak bir engel olmadığını, bunun Orta Çağ’dan beri süren doğal bir gelişme olduğunu ve kullanılan meslek adlarının neredeyse hepsinin sözlüklerce tanınan bir dişili bulunduğunu belirtir. Rapora göre meslek adına bağlı sıfat ve ortaçlar da dişile uyar: une directrice générale (genel müdür, kadın).
Fransızca Meslekler Tablosu
Aşağıdaki tablolarda meslekleri, dişil biçimin yapılış kuralına göre grupladık. Eril ve dişil biçim aynıysa tek biçim verdik.
1. Erilde ve Dişilde Aynı Olanlar
Académie’ye göre sonu okunmayan -e ile biten meslek adları dişilde değişmez; cinsiyeti artikel, sıfat ya da fiil gösterir: un architecte / une architecte.
| Türkçe | Fransızca | Okunuşu |
|---|---|---|
| mimar | un / une architecte | arşitekt |
| muhasebeci | un / une comptable | kontabl |
| diş hekimi | un / une dentiste | dantist |
| gazeteci | un / une journaliste | jurnalist |
| sekreter | un / une secrétaire | sökreter |
| veteriner | un / une vétérinaire | veteriner |
| fotoğrafçı | un / une photographe | fotograf |
| psikolog | un / une psychologue | psikolog |
| ressam, boyacı | un / une peintre | pentr |
2. Sonuna -e Eklenenler
| Türkçe | Eril → Dişil | Okunuşu |
|---|---|---|
| avukat | avocat → avocate | avoka / avokat |
| öğretmen, eğitimci | enseignant → enseignante | ansenyan / ansenyant |
| esnaf, tüccar | commerçant → commerçante | komersan / komersant |
| zanaatkâr | artisan → artisane | artizan / artizann |
3. -er / -ier → -ère / -ière
| Türkçe | Eril → Dişil | Okunuşu |
|---|---|---|
| fırıncı | boulanger → boulangère | bulanje / bulanjer |
| aşçı | cuisinier → cuisinière | küizinye / küizinyer |
| hemşire | infirmier → infirmière | enfirmye / enfirmyer |
| polis | policier → policière | polisye / polisyer |
| itfaiyeci | pompier → pompière | ponpye / ponpyer |
| tesisatçı | plombier → plombière | plonbye / plonbyer |
| kasiyer, veznedar | caissier → caissière | kesye / kesyer |
4. -ien → -ienne
| Türkçe | Eril → Dişil | Okunuşu |
|---|---|---|
| eczacı | pharmacien → pharmacienne | farmasyen / farmasyenn |
| bilişim uzmanı | informaticien → informaticienne | enformatisyen / enformatisyenn |
| elektrikçi | électricien → électricienne | elektrisyen / elektrisyenn |
| tamirci, teknisyen | mécanicien → mécanicienne | mekanisyen / mekanisyenn |
5. -eur → -euse
Le Robert ve Académie’ye göre aynı kökten bir fiil varsa (vendre satmak, chanter şarkı söylemek) -eur ile biten meslek adı dişilde -euse olur.
| Türkçe | Eril → Dişil | Okunuşu |
|---|---|---|
| satıcı, satış danışmanı | vendeur → vendeuse | vandör / vandöz |
| garson | serveur → serveuse | servör / servöz |
| kuaför | coiffeur → coiffeuse | kuaför / kuaföz |
| şarkıcı | chanteur → chanteuse | şantör / şantöz |
| dansçı | danseur → danseuse | dansör / dansöz |
| şoför | chauffeur → chauffeuse | şoför / şoföz |
6. -teur → -trice
Académie’ye göre -teur ile biten adların dişili, karşılık gelen bir fiil yoksa ya da fiilin sonunda t yoksa -trice olur (rédacteur → rédactrice).
| Türkçe | Eril → Dişil | Okunuşu |
|---|---|---|
| oyuncu, aktör | acteur → actrice | aktör / aktris |
| çiftçi | agriculteur → agricultrice | agrikültör / agrikültris |
| postacı | facteur → factrice | faktör / faktris |
| çevirmen | traducteur → traductrice | tradüktör / tradüktris |
| müdür | directeur → directrice | direktör / direktris |
Özel Durumlar: Professeure, Médecin, Autrice, Cheffe
Bazı meslek adlarında dişil biçim yerleşmemiştir ya da birden fazla biçim kullanılır. Académie française’in 2019 raporu ve Le Robert’e göre:
| Türkçe | Eril → Dişil | Not |
|---|---|---|
| öğretmen (ortaokul, lise, üniversite) | professeur → professeure ya da la professeur | Okunuşu iki biçimde de “profesör”; Académie’ye göre sondaki e okunmaz. Gündelik dilde le / la prof. |
| mühendis | ingénieur → ingénieure ya da ingénieur | “enjenyör”; Le Robert iki dişil biçimi de verir. |
| doktor, hekim | médecin → une médecin ya da une femme médecin | “medsen”; Académie’ye göre sonu ünsüzle biten ama -e almayan az sayıdaki addan biridir. |
| yazar (edebiyat) | écrivain → écrivaine ya da écrivain | “ekriven / ekrivenn”; Académie’ye göre écrivaine yayılıyor ama henüz yerleşmedi. |
| yazar, eser sahibi | auteur → autrice ya da auteure | “otör / otris”; Le Robert autrice‘i verir, Académie bugün auteure‘ün de sık kullanıldığını belirtir. |
| şef, yönetici | chef → la chef ya da cheffe | “şef”; Académie’ye göre cheffe kullanımda yaygınlaşıyor ama henüz “doğru kullanım” sayılmıyor. |
Académie’ye göre -esse ile yapılan eski dişil biçimler (doctoresse, notairesse, mairesse) kaybolmaktadır: docteure, doctoresse‘in yerini almıştır. Le Robert de docteur‘ün dişili olarak docteur, docteure ve doctoresse‘i verir. Académie ayrıca bazı kadınların mesleklerinin eril adla anılmasını tercih edebildiğini ve kullanımın serbest bırakılması gerektiğini vurgular.
Fransızca Meslek Sormak ve Söylemek
| Fransızca | Türkçesi | Not |
|---|---|---|
| Quelle est votre profession ? | Mesleğiniz nedir? | Larousse’un örneği |
| Je suis mécanicien de profession. | Mesleğim tamirci. | de profession: meslek olarak |
| Elle est dentiste. | O, diş hekimi. | Artikel yok |
| Il est boulanger de son métier. | Mesleği fırıncılık. | métier “metye”: meslek, iş |
| Elle exerce le métier de chimiste. | Kimyager olarak çalışıyor. | exercer le métier de: … mesleğini yapmak |
Le Robert’e göre être fiilinden sonra meslek adı genellikle artikelsiz kullanılır: Elle est dentiste. Larousse’un örneğinde de elle est écrivain (o bir yazar) artikelsiz geçer.
Sık Yapılan Hatalar
- Meslekten önce artikel kullanmak: être‘den sonra genellikle Elle est une dentiste değil, Elle est dentiste denir. (C’est ile ya da sıfatla birlikte artikel kullanılır: C’est une dentiste.)
- Her -eur‘ü -euse yapmak: actrice, directrice, traductrice doğrudur; acteuse, directeuse yanlıştır.
- Erilde sondaki ünsüzü okumak: avocat “avokat” değil, “avoka”; commerçant “komersant” değil, “komersan”.
- Dişilde sondaki ünsüzü okumamak: avocate “avoka” değil, “avokat”; pharmacienne genizden değil, “n”si açık okunur.
- Sıfatı dişile uydurmamak: Académie’ye göre une directrice générale, une conseillère principale; une directrice général değil. Renk sıfatlarının uyumunu Fransızca renkler rehberimizde anlattık.
- Eski -esse biçimini yeni gibi kullanmak: doctoresse yerine bugün docteure yaygındır.
Alıştırma
1–6 arasındaki mesleklerin dişil biçimini yazın; 7 ve 8’i Fransızcaya çevirin. Cevaplar aşağıda.
- boulanger
- chanteur
- pharmacien
- acteur
- avocat
- journaliste
- O (kadın) bir mühendis.
- Mesleğiniz nedir?
Cevaplar
- boulangère (-er → -ère)
- chanteuse (chanter fiili var: -euse)
- pharmacienne (-ien → -ienne)
- actrice (-teur → -trice)
- avocate (sonuna -e; “t” okunur)
- journaliste (değişmez: une journaliste)
- Elle est ingénieure. (ya da Elle est ingénieur.; artikel yok)
- Quelle est votre profession ?
Sık Sorulan Sorular
Fransızca meslekler nasıl dişil yapılır?
Genel kural eril biçime -e eklemektir (avocat → avocate). Sona göre değişen kalıplar: -er/-ier → -ère/-ière, -ien → -ienne, -eur → -euse, -teur → -trice. Sonu okunmayan -e ile bitenler değişmez: une architecte.
Fransızca doktor nasıl denir?
Médecin (“medsen”). Kadın doktor için Académie’ye göre une médecin ya da une femme médecin denir. Unvan olarak docteur da kullanılır; dişili docteure‘dür.
Fransızca öğretmen nasıl denir?
Okul öğretmeni için genel ad enseignant / enseignante‘dır. Ortaokul, lise ve üniversitede ders veren için professeur kullanılır; dişili professeure ya da la professeur‘dür. Gündelik dilde kısaca prof denir. İlkokul öğretmeninin resmî adı professeur des écoles‘dur (eski adı instituteur / institutrice).
Fransızcada meslek adından önce artikel kullanılır mı?
Être fiilinden sonra genellikle kullanılmaz: Il est boulanger. Le Robert bu artikelsiz kullanımı özellikle meslek adları için verir.
Écrivaine ve autrice doğru mu?
İkisi de kullanılıyor. Le Robert écrivain, écrivaine ve auteur, autrice biçimlerini verir. Académie’ye göre écrivaine yayılıyor, auteur‘ün dişili olarak autrice ve auteure birlikte kullanılıyor.
Fransızcaya Devam Etmek İçin
Meslek adlarını kendinizi tanıtırken, iş görüşmesinde ve günlük konuşmada kullandıkça kalıcı olur. Tanışma kalıplarını Fransızca selamlaşma ve teşekkür ifadeleri, iş saatlerinizi anlatmayı Fransızca saatler, harflerin okunuşunu Fransızca alfabe rehberlerimizde anlattık. Aynı konuyu başka dillerde de bulabilirsiniz: İngilizce meslekler ve Almanca meslekler.
Active English’te Fransızca dersleri birebir özel ders olarak Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ve Çayyolu şubelerimizde yüz yüze ya da online verilir; grup dersleri talebe göre dönemsel olarak açılır. Sıfırdan başlayabilir, DELF ve DALF sınavlarına hazırlanabilirsiniz. Ayrıntılar Ankara Fransızca kursu sayfamızda; başlamadan önce ücretsiz seviye tespiti yaptırabilirsiniz.
Kaynaklar
Yazım, kullanım ve okunuş bilgileri aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 22 Ekim 2026). Türkçe okunuşlar, Larousse’un fonetik yazımından yaklaşık olarak aktarılmıştır.
- Académie française: La féminisation des noms de métiers et de fonctions (28 Şubat 2019 tarihli rapor), Questions de langue: Féminisation
- Le Robert, yazım ve dil bilgisi rehberi: Féminin des noms, Articles (Absence d’article)
- Le Robert, Dico en ligne: professeur, ingénieur, médecin, écrivain, auteur, serveur, chauffeur, plombier, pompier, peintre, vétérinaire
- Larousse, Français-Anglais (biçimler ve fonetik yazım): profession, métier, écrivain, médecin ve tablolardaki 41 meslek adının maddeleri