Kısa cevap: Rusça günler pazartesiden başlayarak понеде́льник, вто́рник, среда́, четве́рг, пя́тница, суббо́та, воскресе́нье diye yazılır ve yaklaşık “pa-ni-DYEL’-nik, VTOR-nik, sri-DA, çit-VYERK, PYAT-ni-tsa, su-BO-ta, vas-kri-SYE-n’yi” diye okunur. Rusça aylar янва́рь‘dan (ocak) дека́брь‘a (aralık) kadardır; mevsimler зима́ (kış), весна́ (ilkbahar), ле́то (yaz) ve о́сень‘dir (sonbahar). Gün ve ay adları küçük harfle yazılır. “Pazartesi günü” в понеде́льник, “ocakta” в январе́, “kışın” зимо́й olur; tarihte ay adı -in hâlini alır: пятна́дцатое декабря́ (15 Aralık).
Bu rehberde Rusça gün, ay ve mevsim adlarını vurgu işaretleri ve yaklaşık Türkçe okunuşlarıyla, “hangi gün, hangi ayda, hangi mevsimde” sorularının cevabını, tarihin nasıl söylendiğini, sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları bulacaksınız. Yazılış ve vurgular Rusya Bilimler Akademisi Rus Dili Enstitüsünün yazım sözlüğünden, kurallar ve örnekler ABD’deki dört üniversiteden yazarların (Brown, Portland State, Columbia ve Kansas) hazırladığı, internette ücretsiz yayımlanan Rusça ders kitabı Между нами‘den alınmıştır.
Okunuşlar hakkında not: Türkçe okunuşlar yaklaşıktır. Birden fazla heceli kelimelerde büyük harfle yazılan hece vurguludur; Rusça kelimelerin üstündeki ´ işareti de vurguyu gösterir (bu işaret gündelik metinlerde yazılmaz). Между нами‘ye göre vurgusuz hecede о “a”, е ve я “i” gibi okunur; okunuşlarda bu kuralı uyguladık. Kesme işareti (‘) yumuşatma işaretini (ь) gösterir: önceki ünsüz yumuşak, inceltilerek söylenir. Rusçada kelime sonunda ötümlü tıkanıklı ve sürtünmeli ünsüzler (б, в, г, д, ж, з) ötümsüz okunur (четве́рг “çit-VYERK”); kelime içindeki öbür ses benzeşmelerini yazıya yansıtmadık. Doğru telaffuzu dinleyerek ve bir eğitmenle çalışarak oturtmanızı öneririz.
Rusça Haftanın Günleri
Между нами‘ye göre Rus takvimlerinde hafta pazartesiyle başlar ve gün adları takvimlerde çoğunlukla kısaltılır.
| Türkçe | Rusça (kısaltma) | Okunuşu |
|---|---|---|
| pazartesi | понеде́льник (пн) | pa-ni-DYEL’-nik |
| salı | вто́рник (вт) | VTOR-nik |
| çarşamba | среда́ (ср) | sri-DA |
| perşembe | четве́рг (чт) | çit-VYERK |
| cuma | пя́тница (пт) | PYAT-ni-tsa |
| cumartesi | суббо́та (сб) | su-BO-ta |
| pazar | воскресе́нье (вс) | vas-kri-SYE-n’yi |
Gün adlarını hatırlamanın yolu: Между нами gün adlarını bilinen kelimelerle ilişkilendirmeyi önerir: вто́рник “ikinci” anlamındaki второ́й‘a, четве́рг “dördüncü” anlamındaki четвёртый‘a, пя́тница “beşinci” anlamındaki пя́тый‘a, среда́ “orta” anlamındaki сре́дний‘e benzer. Понеде́льник “dinlenme gününden sonraki gün” diye çözümlenir (по “sonra” + не “değil” + дел “iş yapmak”); суббо́та ise İngilizcedeki Sabbath kelimesini hatırlatır.
“Gün” день (dyen’), “hafta” неде́ля (ni-DYE-li) olarak söylenir. Между нами‘ye göre среда́, пя́тница ve суббо́та dişil isimlerdir; bu, aşağıdaki “hangi gün” kalıbında biçimlerini değiştirir.
“Pazartesi Günü”: В + Gün Adı
Между нами‘ye göre “… günü” demek için в edatı ve gün adının -i hâli (akuzatif) kullanılır. Dişil gün adları -у alır; вто́рник‘ten önce edat во olur. Edat, ardından gelen kelimeyle birlikte söylenir; beş gün adı ötümsüz ünsüzle başladığı için в çoğu zaman [ф] (f) gibi okunur.
| Hangi gün? (Како́й день?) | Ne zaman? (Когда́?) | Söyleyiş (Между нами) |
|---|---|---|
| понеде́льник | в понеде́льник | [ф] понеде́льник |
| вто́рник | во вто́рник | [ва] вто́рник |
| среда́ | в сре́ду | [ф] сре́ду |
| четве́рг | в четве́рг | [ф] четве́рг |
| пя́тница | в пя́тницу | [ф] пя́тницу |
| суббо́та | в суббо́ту | [ф] суббо́ту |
| воскресе́нье | в воскресе́нье | [в] воскресе́нье (tek, uzun bir в) |
Her pazartesi: Между нами‘ye göre “her” anlamındaki ка́ждый zaman kelimesiyle birlikte -i hâline girer: ка́ждый понеде́льник (her pazartesi), ка́ждую сре́ду (her çarşamba), ка́ждую суббо́ту (her cumartesi), ка́ждое воскресе́нье (her pazar), ка́ждый день (her gün), ка́ждую неде́лю (her hafta).
Rusça Aylar
| Türkçe | Rusça | Okunuşu |
|---|---|---|
| ocak | янва́рь | yin-VAR’ |
| şubat | февра́ль | fiv-RAL’ |
| mart | март | mart |
| nisan | апре́ль | ap-RYEL’ |
| mayıs | май | may |
| haziran | ию́нь | i-YUN’ |
| temmuz | ию́ль | i-YUL’ |
| ağustos | а́вгуст | AV-gust |
| eylül | сентя́брь | sin-TYABR’ |
| ekim | октя́брь | ak-TYABR’ |
| kasım | ноя́брь | na-YABR’ |
| aralık | дека́брь | di-KABR’ |
Между нами‘ye göre Rusça ay adları İngilizcedeki karşılıklarına benzer. Haziran ve temmuz birbirine çok yakındır: ию́нь ile ию́ль yalnız son ünsüzde ayrılır. “Ay” ме́сяц (MYE-sits) olarak söylenir.
“Ocakta”, “15 Aralık”: Aylarla Kalıplar
Ay adı cümlede iki biçimde sık kullanılır. “… ayında” demek için в edatı ve ayın -de hâli (prepozisyonel) gelir; yazım sözlüğü bu biçimi her ay için verir. Tarihte ise ay adı -in hâline (genitif) girer; Между нами bu biçimleri ayrı bir tabloda verir:
| Ay | “… ayında” | Tarihte (-in hâli) |
|---|---|---|
| янва́рь | в январе́ | января́ |
| февра́ль | в феврале́ | февраля́ |
| март | в ма́рте | ма́рта |
| апре́ль | в апре́ле | апре́ля |
| май | в ма́е | ма́я |
| ию́нь | в ию́не | ию́ня |
| ию́ль | в ию́ле | ию́ля |
| а́вгуст | в а́вгусте | а́вгуста |
| сентя́брь | в сентябре́ | сентября́ |
| октя́брь | в октябре́ | октября́ |
| ноя́брь | в ноябре́ | ноября́ |
| дека́брь | в декабре́ | декабря́ |
Vurgunun yerine dikkat edin: sözlüğe göre янва́рь, февра́ль, сентя́брь, октя́брь, ноя́брь, дека́брь aylarında vurgu çekimde son heceye kayar (в январе́, января́); öbür aylarda yerinde kalır.
- … ayında: В ма́е Джош е́здил на о́зеро Байка́л. (Mayısta Josh Baykal Gölü’ne gitti.) Что ты бу́дешь де́лать в январе́? (Ocakta ne yapacaksın?)
- Bugünün tarihi: Между нами‘ye göre tarih, sıra sayısının nötr biçimi ve ayın -in hâliyle söylenir; sıra sayısı, söylenmeyen nötr число́ (tarih) kelimesine uyar: Сего́дня 15-ое (пятна́дцатое) декабря́. (Bugün 15 Aralık.)
- Bir olayın tarihi: “… tarihinde” demek için sıra sayısı da -in hâline girer ve İngilizcedeki on gibi bir edat kullanılmaz: Я роди́лся 15-го (пятна́дцатого) декабря́. (15 Aralık’ta doğdum.)
- Rakamla yazım: Между нами‘ye göre Ruslar önce günü, sonra ayı yazar ve aralarına eğik çizgi değil nokta koyar: 1 Nisan = 01.04.
Tarihteki sıra sayılarını ve sayıların okunuşunu Rusça sayılar rehberimizde anlattık.
Rusça Mevsimler
| Mevsim | Rusça ve okunuşu | “… mevsiminde” |
|---|---|---|
| kış | зима́ (zi-MA) | зимо́й (zi-MOY): kışın |
| ilkbahar | весна́ (vis-NA) | весно́й (vis-NOY): ilkbaharda |
| yaz | ле́то (LYE-ta) | ле́том (LYE-tam): yazın |
| sonbahar | о́сень (O-sin’) | о́сенью (O-si-n’yu): sonbaharda |
“Hangi mevsimde?” sorusuna edatsız cevap verilir: yazım sözlüğü зимо́й, весно́й, ле́том, о́сенью biçimlerini zarf olarak verir; Между нами bu biçimleri ismin -le hâli (enstrümental) kullanımları arasında sayar: О́сенью у нас ре́дко идёт снег. (Bizde sonbaharda nadiren kar yağar.) Günün bölümleri de aynı biçimde söylenir: у́тром (sabah), днём (gündüz), ве́чером (akşam).
Büyük Harf Kuralı
Rusçada gün, ay ve mevsim adları cümle ortasında küçük harfle yazılır; yazım sözlüğü de hepsini küçük harfle verir. Sözlük büyük harfi tarihî olay, bayram ve kilise günü adlarında gösterir, örneğin: Октя́брь (Ekim Devrimi anlamında), Крова́вое воскресе́нье (Kanlı Pazar, 9 Ocak 1905), Све́тлое воскресе́нье (Paskalya).
Sık Yapılan Hatalar
- Gün ve ay adlarını büyük harfle yazmak: Понеде́льник, Янва́рь değil понеде́льник, янва́рь (cümle başı hariç).
- Dişil gün adını değiştirmemek: в среда́ değil в сре́ду; в пя́тница değil в пя́тницу.
- Salıdan önce в demek: в вто́рник değil во вто́рник.
- Tarihte ayı yalın bırakmak: пятна́дцатое дека́брь değil пятна́дцатое декабря́.
- Mevsimlerde в kullanmak: “kışın” için edatsız зимо́й denir.
- Vurguyu yanlış heceye koymak: среда́ “sri-DA”, суббо́та “su-BO-ta” diye okunur.
Alıştırma
Parantezdeki kelimenin doğru biçimini yazın. Cevaplar aşağıda.
- в ___ (пя́тница)
- ___ вто́рник (в / во)
- в ___ (март)
- в ___ (октя́брь)
- Сего́дня пе́рвое ___ (май).
- “Kışın” Rusça nasıl söylenir?
- ка́ждую ___ (суббо́та)
- Yazımı düzeltin: Я роди́лся в Сентябре́.
Cevaplar
- пя́тницу (dişil gün adı -у alır)
- во
- ма́рте
- октябре́ (vurgu son heceye kayar)
- ма́я (tarihte ayın -in hâli)
- зимо́й (edatsız)
- суббо́ту
- Я роди́лся в сентябре́. (ay adı küçük harfle)
Sık Sorulan Sorular
Rusça günler nasıl okunur?
Yaklaşık olarak понеде́льник “pa-ni-DYEL’-nik”, вто́рник “VTOR-nik”, среда́ “sri-DA”, четве́рг “çit-VYERK”, пя́тница “PYAT-ni-tsa”, суббо́та “su-BO-ta”, воскресе́нье “vas-kri-SYE-n’yi” diye okunur. Büyük harfli hece vurguludur.
Rusçada hafta hangi günle başlar?
Pazartesiyle. Между нами‘ye göre Rus takvimlerinde hafta понеде́льник ile başlar.
Rusçada aylar büyük harfle mi yazılır?
Hayır. Gün ve ay adları cümle başı dışında küçük harfle yazılır: в январе́. Büyük harf, örneğin Октя́брь (Ekim Devrimi) gibi tarihî olay ve bayram adlarında kullanılır.
Rusçada tarih nasıl söylenir?
Sıra sayısının nötr biçimi ve ayın -in hâliyle: Сего́дня пятна́дцатое декабря́. (Bugün 15 Aralık.) “15 Aralık’ta” için ikisi de -in hâline girer: пятна́дцатого декабря́. Rakamla önce gün, sonra ay yazılır ve nokta konur: 15.12.
Rusça mevsimler nelerdir?
зима́ (kış), весна́ (ilkbahar), ле́то (yaz), о́сень (sonbahar). “Kışın, ilkbaharda, yazın, sonbaharda” edatsız зимо́й, весно́й, ле́том, о́сенью diye söylenir.
Rusçaya Devam Etmek İçin
Gün ve ay adlarını randevu alırken, plan yaparken ve doğum gününüzü söylerken kullandıkça kalıcı olur. Harflerin ve okuma kurallarının ayrıntısını Rus alfabesi rehberimizde anlattık. Renk adlarını Rusça renkler rehberimizde bulabilirsiniz. Aynı konuyu başka dillerde de anlattık: İtalyanca günler, aylar ve mevsimler, İspanyolca günler, aylar ve mevsimler ve Almanca günler.
Active English’te Rusça dersleri birebir özel ders olarak Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ve Çayyolu şubelerimizde yüz yüze ya da online verilir (7 yaşından itibaren); grup dersleri talebe göre dönemsel olarak açılır. Sıfırdan başlayabilir, TORFL sınavına hazırlanabilirsiniz. Ayrıntılar Ankara Rusça kursu sayfamızda; başlamadan önce ücretsiz seviye tespiti yaptırabilirsiniz.
Kaynaklar
Yazılış, vurgu, kural ve örnek bilgileri aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 23 Ekim 2026). Türkçe okunuşlar, vurgu işaretli yazımdan ve bu kaynaklardaki okuma kurallarından yaklaşık olarak türetilmiştir.
- Rusya Bilimler Akademisi V. V. Vinogradov Rus Dili Enstitüsü: Академос: Rusça yazım sözlüğü (Русский орфографический словарь): понедельник, вторник, среда, четверг, пятница, суббота, воскресенье, январь … декабрь, зима, весна, лето, осень, зимой, весной, летом, осенью, неделя, месяц maddeleri
- Между нами: An Interactive Introduction to Russian (L. deBenedette, Brown University; W. J. Comer, Portland State University; A. Smyslova, Columbia University; J. Perkins, University of Kansas): 1.3 (vurgu ve vurgusuz ünlüler), 5.1 (haftanın günleri, aylar, в + gün), 5.7 (каждый), 6.4 (tarih), 6.6 (olay tarihi), Noun Case Usage
- Yanushevskaya, I. ve Bunčić, D. (2015). Illustrations of the IPA: Russian. Journal of the International Phonetic Association, 45(2), 221–228 (kelime sonunda ötümlü tıkanıklı ve sürtünmeli ünsüzlerin ötümsüzleşmesi).