Bu İtalyanca fiil çekimi rehberinde özne zamirlerini, üç çekimin şimdiki zaman eklerini, -isc- alan fiilleri, essere, avere, andare, fare ve öteki sık düzensiz fiilleri, yazımı değişen fiilleri ve dönüşlü fiillere kısa bir girişi tablolarla bulacaksınız. Presente‘nin ne zaman kullanıldığını, sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları da anlatıyoruz. Kurallar ve düzensiz fiillerin çekimleri Treccani’nin La grammatica italiana, Enciclopedia dell’Italiano ve Vocabolario maddelerinden, -isc- fiilleri ile fare ve dire hakkındaki bilgiler Accademia della Crusca’nın dil danışmanlığı yazılarından alınmıştır.
Özne Zamirleri
| İtalyanca | Türkçe |
|---|---|
| io | ben |
| tu | sen (samimi) |
| lui / lei | o (eril / dişil); Lei: siz (tek kişiye kibar hitap) |
| noi | biz |
| voi | siz (çoğul) |
| loro | onlar |
Treccani’ye göre özne bir şahıs zamiriyse cümlede söylenmeyebilir; fiilin eki kişiyi zaten gösterir: Resto a casa. (Evde kalıyorum.) Bu yüzden İtalyancada io parlo yerine çoğu zaman yalnız parlo denir. Tek bir kişiye kibar hitap eden Lei ile fiil 3. tekil kişide çekilir: Come sta? (Nasılsınız?) Bu ayrımı İtalyanca selamlaşma rehberimizde anlattık.
İtalyancada Üç Çekim
Treccani’ye göre İtalyancada üç fiil çekimi vardır:
- 1. çekim: Mastarı -are ile biten fiiller (amare, cantare, giocare). Treccani’nin Enciclopedia dell’Italiano‘suna göre üç çekimden yalnız birincisi verimlidir: chattare, scrollare gibi yeni fiiller bu gruba girer (3. çekim yalnız -isc- alan alt grubunda zayıf bir verimlilik gösterir).
- 2. çekim: Mastarı -ere ile biten fiiller. Bu grupta -ere‘si vurgulu olan fiillerle (vedére, sapére) vurgusu kökte olan fiiller (prèndere, lèggere) birlikte yer alır.
- 3. çekim: Mastarı -ire ile biten fiiller (dormire, partire). Bunların bir kısmı kökle ek arasına -isc- alır (finire, capire).
Mastar ekini atınca fiilin kökü kalır: parl-are → parl-, ved-ere → ved-, part-ire → part-. Şimdiki zaman ekleri bu köke eklenir.
1. Çekim: -are ile Biten Fiiller
| Kişi | Ek | parlare (konuşmak) | abitare (oturmak) |
|---|---|---|---|
| io | -o | parlo | abito |
| tu | -i | parli | abiti |
| lui / lei / Lei | -a | parla | abita |
| noi | -iamo | parliamo | abitiamo |
| voi | -ate | parlate | abitate |
| loro | -ano | parlano | abitano |
Treccani -iamo ekinin köke doğrudan eklendiğini am-iamo örneğiyle gösterir; parlare maddesindeki örnek cümlelerde de parlo, parli, parla, parliamo, parlate, parlano biçimleri geçer.
2. Çekim: -ere ile Biten Fiiller
| Kişi | Ek | vedere (görmek) | prendere (almak) |
|---|---|---|---|
| io | -o | vedo | prendo |
| tu | -i | vedi | prendi |
| lui / lei / Lei | -e | vede | prende |
| noi | -iamo | vediamo | prendiamo |
| voi | -ete | vedete | prendete |
| loro | -ono | vedono | prendono |
Treccani’nin sözlüğü vedere‘nin şimdiki zamanını védo, védi, véde, vediamo, vedéte, védono olarak verir (sözlük edebî ve eski biçimleri, örneğin veggo‘yu, ayrıca belirtir). -cere ve -gere ile biten fiillerde c ve g, a ya da o ile başlayan ekten önce sertleşir: stringere “STRİN-ce-re” okunur ama stringo “STRİN-go” olur.
3. Çekim: -ire ile Biten Fiiller ve -isc-
Treccani’nin Enciclopedia dell’Italiano‘su 3. çekimi ikiye ayırır: -isc- alan fiiller (finire: finisco, finisci, finisce, finiscono; ama finiamo, finite) ve almayan fiiller (partire: parto, parti, parte, partono).
| Kişi | partire (yola çıkmak) | dormire (uyumak) |
|---|---|---|
| io | parto | dormo |
| tu | parti | dormi |
| lui / lei / Lei | parte | dorme |
| noi | partiamo | dormiamo |
| voi | partite | dormite |
| loro | partono | dormono |
| Kişi | capire (anlamak) | finire (bitirmek) |
|---|---|---|
| io | capisco | finisco |
| tu | capisci | finisci |
| lui / lei / Lei | capisce | finisce |
| noi | capiamo | finiamo |
| voi | capite | finite |
| loro | capiscono | finiscono |
-isc- kuralı: Treccani’ye göre capire, finire, preferire, costruire, guarire gibi pek çok 3. çekim fiili, -isc-‘i 1., 2., 3. tekil kişide ve 3. çoğul kişide alır; noi ve voi biçimleri -isc- almaz. Accademia della Crusca, capire‘nin düzensiz değil düzenli bir fiil olduğunu, dormire ile aynı ekleri aldığını ve bu biçimde çekilen 400’den fazla -ire fiili bulunduğunu belirtir. Crusca’nın Luca Serianni’den aktardığı tarihsel açıklamaya göre -isc- vurguyu taşır (-ìsco, -ìsci, -ìsce, -iàmo, -ìte, -ìscono); noi ve voi biçimleri zaten ekten vurgulu olduğu için -isc- almaz. Hangi -ire fiilinin -isc- aldığı kuralla bilinmez, sözlükten öğrenilir; Treccani mentire ve applaudire gibi bazı fiillerde iki biçimin de kullanıldığını belirtir (io mento / io mentisco).
Okunuş: sc, o ile önce “sk”, i ve e ile önce “ş” okunur: capisco “ka-PİS-ko”, capisci “ka-Pİ-şi”, capisce “ka-Pİ-şe”. Bu harf gruplarını İtalyanca alfabe rehberimizde anlattık.
Essere, Avere, Andare, Fare ve Stare
| Kişi | essere (olmak) | avere (sahip olmak) | stare (durmak, olmak) |
|---|---|---|---|
| io | sono | ho | sto |
| tu | sei | hai | stai |
| lui / lei / Lei | è | ha | sta |
| noi | siamo | abbiamo | stiamo |
| voi | siete | avete | state |
| loro | sono | hanno | stanno |
| Kişi | andare (gitmek) | fare (yapmak) |
|---|---|---|
| io | vado | faccio |
| tu | vai | fai |
| lui / lei / Lei | va | fa |
| noi | andiamo | facciamo |
| voi | andate | fate |
| loro | vanno | fanno |
- Sono turco. / Sono turca. (Türküm.) Siamo a Roma. (Roma’dayız.)
- Ho vent’anni. (Yirmi yaşındayım; kelimesi kelimesine “yirmi yılım var”.) Hanno una macchina. (Bir arabaları var.)
- Vado a scuola. (Okula gidiyorum.) Andiamo! (Gidelim!)
- Faccio colazione. (Kahvaltı yapıyorum.) Che cosa fate? (Ne yapıyorsunuz?)
- Come stai? (Nasılsın?) Sto bene. (İyiyim.)
Örnek cümleler tarafımızca kurulmuştur. Biçimler Treccani’nin sözlük maddelerindedir; birkaç not:
- avere: ho, hai, ha, hanno‘daki h okunmaz; Treccani’nin sözlüğü bu biçimlerin artık kullanılmayan eski yazımlarını ò, ài, à, ànno olarak verir. Yazıda h, ho (sahibim) ile o (ya da), ha (sahiptir) ile a (-e, -de) kelimelerini ayırır.
- andare: Treccani’nin Enciclopedia dell’Italiano‘su, İtalyancadaki düzensizliklerin çoğunun şimdiki zamanda (ayrıca congiuntivo, passato remoto ve ortaçta) toplandığını andare‘nin iki kökle çekilmesiyle örnekler: vado, vai, va, vanno ama andiamo, andate.
- fare: Treccani io için faccio‘nun yanında fo biçimini de verir. Accademia della Crusca, voi biçiminin fate olduğunu, facete‘nin arkaik bir biçim olarak geçtiğini ve bugünkü İtalyancada önerilmediğini belirtir; aynı durum dite / dicete için de geçerlidir.
Öteki Sık Düzensiz Fiiller
| Kişi | volere (istemek) | dovere (zorunda olmak) | sapere (bilmek) |
|---|---|---|---|
| io | voglio | devo | so |
| tu | vuoi | devi | sai |
| lui / lei / Lei | vuole | deve | sa |
| noi | vogliamo | dobbiamo | sappiamo |
| voi | volete | dovete | sapete |
| loro | vogliono | devono | sanno |
| Kişi | venire (gelmek) | dire (söylemek) | dare (vermek) |
|---|---|---|---|
| io | vengo | dico | do |
| tu | vieni | dici | dai |
| lui / lei / Lei | viene | dice | dà |
| noi | veniamo | diciamo | diamo |
| voi | venite | dite | date |
| loro | vengono | dicono | danno |
Treccani dovere için devo‘nun yanında debbo, devono‘nun yanında debbono biçimlerini de verir. Dà (verir), da (-den) edatından vurgu işaretiyle ayrılır. Sözlükteki vurgu işaretlerine göre 3. çoğul kişide vurgu sondan üçüncü hecededir: dìcono (Dİ-ko-no), vèngono (VEN-go-no), vògliono (VOL-lyo-no).
Yazımı Değişen Fiiller
Treccani’ye göre bazı 1. çekim fiillerinde ekler değişmez, ama okunuşu korumak için kökün yazımı değişir:
- -care, -gare: c ve g‘nin sert okunuşu korunsun diye i ve e ile başlayan ekten önce h eklenir: cercare → tu cerchi, noi cerchiamo; pagare → tu paghi, noi paghiamo.
- -ciare, -giare: Kökteki okunmayan i, i ve e ile başlayan ekten önce düşer: mangiare → tu mangi, noi mangiamo; cominciare → tu cominci, noi cominciamo.
- Vurgusuz -io ile biten fiiller: 1. tekil kişisi vurgusuz -io ile biten fiiller, kökteki i‘yi ikinci bir i‘den önce korumaz: studio → tu studi.
Dönüşlü Fiillere Kısa Giriş
Treccani’ye göre dönüşlü (riflessivi) fiillerde öznenin yaptığı iş çoğunlukla öznenin kendisine yönelir ve bu fiiller şahıs zamirleriyle birlikte çekilir: Claudia si lava. (Claudia yıkanıyor.) Giuseppe si veste. (Giuseppe giyiniyor.) Treccani’nin şahıs zamirleri tablosunda (görsel) zamirlerin vurgusuz biçimleri mi, ti, si, ci, vi‘dir; dönüşlü fiillerde 3. çoğul kişide de si kullanılır (si sposano). Zamir çekimli fiilden önce gelir, mastarda ise fiilin sonuna bitişik yazılır (Treccani’nin örneğinde sposarla): lavarsi (yıkanmak), chiamarsi (adı … olmak).
| Kişi | lavarsi (yıkanmak) | chiamarsi (adı … olmak) |
|---|---|---|
| io | mi lavo | mi chiamo |
| tu | ti lavi | ti chiami |
| lui / lei / Lei | si lava | si chiama |
| noi | ci laviamo | ci chiamiamo |
| voi | vi lavate | vi chiamate |
| loro | si lavano | si chiamano |
Treccani, iki öznenin işi karşılıklı yaptığı fiilleri de bu gruba alır: Luca e Simonetta si sposano. (Luca ile Simonetta evleniyor.) Tanışırken sık kullanılan bir dönüşlü fiil chiamarsi‘dir: Mi chiamo Elif. (Benim adım Elif.) Come ti chiami? (Adın ne?)
Presente Ne Zaman Kullanılır?
Treccani’ye göre şimdiki zaman konuşma anında olan bir şeyi anlatır (Il campanello suona: Zil çalıyor), ama başka durumlarda da sık kullanılır:
- Alışkanlık: Sono vegetariano e non mangio carne. (Vejetaryenim, et yemem.)
- Her zaman geçerli gerçekler: L’acqua bolle a 100 gradi centigradi. (Su 100 santigrat derecede kaynar.)
- Gelecek yerine: Domani torno in palestra. (Yarın spor salonuna dönüyorum.) Treccani’ye göre bu kullanım gündelik dilde çok yaygındır ve genellikle bir zaman ifadesiyle birlikte gelir.
- Geçmişi anlatırken (tarihî şimdiki zaman): Alessandro Manzoni nasce a Milano nel 1785. (Alessandro Manzoni 1785’te Milano’da doğar.)
Süren bir eylemi vurgulamak için stare + ulaç kalıbı da kullanılır; Treccani’nin Enciclopedia dell’Italiano‘suna göre bu kalıp giderek yaygınlaşmaktadır: sto leggendo (okuyorum, şu anda okumaktayım), sta piovendo (yağmur yağıyor).
Sık Yapılan Hatalar
- Noi ve voi biçimine -isc- eklemek: *capisciamo değil capiamo, *finiscite değil finite.
- voi facete, voi dicete demek: Crusca’ya göre doğrusu fate ve dite.
- avere biçimlerinde h‘yi okumak ya da yazmamak: ho, hai, ha, hanno “o, ay, a, AN-no” gibi okunur ama yazıda h gerekir; a (-e) ile ha (sahip) farklı kelimelerdir.
- -care fiillerinde h‘yi unutmak: *tu cerci değil tu cerchi; *noi paggiamo değil noi paghiamo.
- Her cümlede özne zamiri kullanmak: Yanlış değildir, ama ek kişiyi zaten gösterdiği için zamir genellikle vurgu için ya da anlam karışmasın diye söylenir: Parlo italiano. (İtalyanca konuşuyorum.)
Alıştırma
Parantez içindeki fiili şimdiki zamanda çekin. Cevaplar aşağıda.
- Noi ___ italiano. (parlare)
- Tu ___ la lezione? (capire)
- Loro ___ al cinema. (andare)
- Voi che cosa ___ stasera? (fare)
- Io ___ due fratelli. (avere)
- Lei ___ di Ankara? (essere)
- Io ___ Marco. (chiamarsi)
- Tu ___ il libro. (cercare)
- Loro ___ alle otto. (partire)
- Io ___ un caffè. (volere)
Cevaplar
- parliamo
- capisci
- vanno
- fate
- ho
- è
- mi chiamo
- cerchi
- partono
- voglio
Sık Sorulan Sorular
İtalyancada fiil çekimi nasıl yapılır?
Mastar ekini (-are, -ere, -ire) atıp köke kişi ekini eklersiniz. Şimdiki zamanda ekler 1. çekimde -o, -i, -a, -iamo, -ate, -ano; 2. çekimde -o, -i, -e, -iamo, -ete, -ono; 3. çekimde -o, -i, -e, -iamo, -ite, -ono‘dur. -isc- alan fiillerde tekil kişilerde ve 3. çoğul kişide kökten sonra -isc- gelir.
İtalyanca essere fiil çekimi nasıldır?
Io sono, tu sei, lui/lei è, noi siamo, voi siete, loro sono.
İtalyanca avere fiil çekimi nasıldır?
Io ho, tu hai, lui/lei ha, noi abbiamo, voi avete, loro hanno. H okunmaz.
İtalyanca andare ve fare nasıl çekilir?
Andare: vado, vai, va, andiamo, andate, vanno. Fare: faccio, fai, fa, facciamo, fate, fanno.
Capire neden capisco olur?
Capire, kökle ek arasına -isc- alan -ire fiillerindendir. Crusca’ya göre bu fiiller düzensiz değildir; -isc- yalnız tekil kişilerde ve 3. çoğul kişide görünür: capisco ama capiamo.
İtalyancada özne zamiri söylemek gerekir mi?
Genellikle hayır. Treccani’ye göre özne bir şahıs zamiriyse söylenmeyebilir, çünkü fiilin eki kişiyi gösterir: Resto a casa. (Evde kalıyorum.)
İtalyancaya Devam Etmek İçin
Fiil çekimini, her gün kullandığınız cümlelerde tekrar ederek pekiştirebilirsiniz. Harflerin ve okunuş kurallarının ayrıntısını İtalyanca alfabe, günlük konuşmanın ilk kalıplarını ve tu ile Lei farkını İtalyanca selamlaşma, yaş ve saat için sayıları İtalyanca sayılar rehberlerimizde anlattık. Aynı konuyu başka dillerde de anlattık: Fransızca fiil çekimi, İspanyolca fiil çekimi ve Almanca fiil çekimi.
Active English’te İtalyanca dersleri birebir özel ders olarak Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ve Çayyolu şubelerimizde yüz yüze ya da online verilir; grup dersleri talebe göre dönemsel olarak açılır. Sıfırdan başlayabilir, CILS ve PLIDA sınavlarına hazırlanabilirsiniz. Ayrıntılar Ankara İtalyanca kursu sayfamızda; başlamadan önce ücretsiz seviye tespiti yaptırabilir, kayıt olmadan önce ücretsiz deneme dersine katılabilirsiniz.
Kaynaklar
Kurallar, çekimler ve örnek cümleler aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 25 Ekim 2026). Türkçe karşılıklar, düzenli fiillerin tablolardaki tam çekimleri, özel olarak belirtilen örnek cümleler ve alıştırma tarafımızca hazırlanmıştır; okunuşlar yaklaşıktır.
- Treccani, La grammatica italiana: Coniugazione, Prima coniugazione, Seconda coniugazione, Terza coniugazione, Interfisso, Desinenza, Presente, indicativo, Soggetto, Personali, pronomi, Riflessivi, verbi
- Treccani, Enciclopedia dell’Italiano: Coniugazione verbale, Presente
- Treccani, Vocabolario on line: essere, avere, andare, fare, stare, volere, dovere, sapere, venire, dire, dare, vedere, parlare, cominciare
- Accademia della Crusca, Consulenza linguistica: Coniugazione dei verbi come capire, obbedire, ecc., Fate e dite di tutto, ma non facete e dicete niente!
