Almanca Akkusativ ve Dativ: Artikeller, Zamirler, Fiiller ve Edatlar

Kısa cevap: Almancada Akkusativ (belirtme hâli) nesnesine Duden “doğrudan nesne”, Dativ (yönelme hâli) nesnesine “dolaylı nesne” der. Duden’e göre Akkusativ’i Wen oder was? (kimi, neyi?), Dativ’i Wem? (kime?) sorusuyla bulursunuz. Artikel hâle göre değişir: eril der Akkusativ’de den, Dativ’de dem; dişil die Dativ’de der; nötr das Dativ’de dem; çoğul die Dativ’de den olur. aus, bei, mit, nach, seit, von, zu Dativ; durch, für, gegen, ohne, um Akkusativ ister. an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen ise DWDS’ye göre iki hâli de alır; Duden’e göre yer bildiren edatlarda Wo? (nerede?) sorusuna Dativ, Wohin? (nereye?) sorusuna Akkusativ cevap verir: Ich bin in der Stadt. / Ich gehe in die Stadt.

Bu rehberde iki hâlin ne işe yaradığını, artikel, olumsuzluk ve iyelik sözcüklerinin Akkusativ ve Dativ biçimlerini, şahıs zamirlerini (mich, mir), hangi fiil ve edatların hangi hâli istediğini, wo?/wohin? kuralını, iki nesneli fiillerde sırayı, sık yapılan hataları, cevaplı bir alıştırmayı ve sık sorulan soruları bulacaksınız. Biçimler DWDS’nin çekim tablolarından, edat listeleri DWDS’nin sözlük maddelerinden, kurallar Duden’den alınmıştır. Dört hâlin belirli ve belirsiz artikel tablosunu ayrıca Almanca artikeller rehberimizde verdik; burada o tablonun yalnız Akkusativ ve Dativ sütunlarını alıp kein ve mein ile genişletiyor, iki hâlin kullanımına odaklanıyoruz.

Akkusativ ve Dativ Nedir?

Duden’e göre Almancada dört hâl (Kasus) vardır: Nominativ, Akkusativ, Dativ ve Genitiv. Bir kelimenin hâlini soru sorarak bulursunuz: Nominativ Wer oder was?, Akkusativ Wen oder was?, Dativ Wem?, Genitiv Wessen? Duden’in örneğinde bir cümlede dört hâl birden görülür:

• Paula gibt ihrer Freundin die Nummer ihres Bruders. (Paula arkadaşına kardeşinin numarasını veriyor.)
• Wer veriyor? Paula → Nominativ
• Wem veriyor? ihrer Freundin → Dativ
• Was veriyor? die Nummer → Akkusativ
• Wessen numarası? ihres Bruders → Genitiv

Duden’e göre en sık görülen nesne Akkusativ nesnesidir ve “doğrudan nesne” diye de adlandırılır: Johannes kauft einen Computer. (Johannes bir bilgisayar alıyor.) Dativ nesnesi “dolaylı nesne” diye de anılır; Duden’e göre Dativ nesneleri neredeyse her zaman kişilerdir. Türkçeyle kabaca karşılaştırırsak Akkusativ “-i”, Dativ “-e” hâline benzer; ama bu karşılık her fiilde tutmaz: örneğin aşağıda göreceğiniz gratulieren‘in nesnesi Dativ’dedir, Türkçede ise “birini tebrik etmek” deriz.

Artikel ve Belirleyiciler: Akkusativ ve Dativ Tablosu

Aşağıdaki tablo belirli artikel (der), belirsiz artikel (ein), olumsuzluk sözcüğü (kein) ve iyelik sözcüğü (mein, benim) için Akkusativ ve Dativ biçimlerini birlikte gösterir. Biçimler DWDS’nin çekim tablolarındandır:

Tablodan çıkan üç pratik bilgi:

• Akkusativ’de yalnız eril değişir: der → den, ein → einen, kein → keinen, mein → meinen. Dişil, nötr ve çoğul Nominativ’deki gibi kalır.
• Dativ’de eril ve nötr aynıdır: dem, einem, keinem, meinem. Dişilde der, einer, keiner, meiner olur.
• Dativ çoğulda isim de değişebilir: Duden’in Haus örneğinde çoğul Dativ den Häusern‘dir. Belirsiz artikelin çoğulu yoktur; kein ve mein çoğulda da kullanılır.

Duden’e göre iyelik sözcükleri (mein, dein, sein, ihr, unser, euer) bağlı oldukları ismin cinsine, sayısına ve hâline göre çekilir; Duden’in örneği: Mit seinem Hasen hat Silas viel Spaß. (Silas tavşanıyla çok eğleniyor.) Öteki örnekler: Ich sehe deinen Bruder. Ich helfe seiner Schwester. Duden’e göre bazı edatlar belirli artikelle birleşir: zu + dem = zum, für + das = fürs; Duden’in Ich bin im Haus. örneğindeki im de in dem‘in birleşmiş biçimidir.

Şahıs Zamirleri: mich mi, mir mi?

Şahıs zamirleri de hâle göre değişir. Biçimler DWDS’nin çekim tablolarındandır:

• Siehst du mich? (Beni görüyor musun?) – Akkusativ
• Kannst du mir helfen? (Bana yardım edebilir misin?) – Dativ
• Ich danke Ihnen. (Size teşekkür ederim.) – Dativ

Duden’e göre resmî hitapta kullanılan Sie ve onun biçimleri büyük harfle yazılır. Nominativ zamirlerin fiil çekimindeki yerini Almanca fiil çekimi rehberimizde anlattık.

Hangi Fiiller Akkusativ, Hangileri Dativ İster?

Nesnenin hâlini fiil belirler. Duden’e göre en sık görülen nesne Akkusativ nesnesidir: Ich sehe den Lehrer. Wir kaufen einen Tisch. Bazı fiiller ise nesnesini Dativ’de ister. DWDS’nin ve Duden’in tanım ve örneklerinde aşağıdaki fiillerin nesnesi Dativ’dedir (DWDS jmdm. = jemandem, “birine” kısaltmasını kullanır):

İki nesneli fiiller: Duden’e göre Dativ nesnesi bir Akkusativ nesnesiyle birlikte özellikle vermek ve hediye etmek anlamındaki fiillerde görülür: jemand überreicht jemandem etwas (biri birine bir şey takdim eder). Duden’in saydığı öteki anlam grupları destek (jemandem helfen), iletişim (jemandem etwas mitteilen, birine bir şey bildirmek) ve duygudur (jemandem vertrauen). DWDS’nin tanımlarında schenken (hediye etmek) ve zeigen (göstermek) de böyledir: jmdm. etw. schenken. Bu fiillerde kişi Dativ’de, şey Akkusativ’dedir:

• Ich schenke meiner Mutter einen Schal. (Anneme bir şal hediye ediyorum.)
• Er zeigt dem Gast das Zimmer. (Konuğa odayı gösteriyor.)
• Kannst du mir das Buch geben? (Bana kitabı verebilir misin?)

Hangi Edatlar Hangi Hâli İster?

Duden’e göre edatlar belirli bir hâli “yönetir” ve çoğu tek bir hâl ister. DWDS’nin edat maddelerine göre:

• Dativ isteyenler: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber. Örnekler: Ich komme aus der Türkei. (Türkiye’den geliyorum.) Ich wohne bei meiner Tante. (Teyzemin yanında kalıyorum.) Wir fahren mit dem Bus. (Otobüsle gidiyoruz.) Seit einem Jahr lerne ich Deutsch. (Bir yıldır Almanca öğreniyorum.)
• Akkusativ isteyenler: durch, für, gegen, ohne, um. Örnekler: Wir gehen durch den Park. (Parkın içinden geçiyoruz.) Das Geschenk ist für meinen Bruder. (Hediye kardeşim için.) Ich trinke den Kaffee ohne Zucker. (Kahveyi şekersiz içerim.)

Duden zu ve mit‘i Dativ, bis ve ohne‘yi Akkusativ isteyen edatlara örnek gösterir. DWDS um‘u Akkusativ ve Genitiv’le birlikte verir; yer bildiren temel anlamında Akkusativ alır: um den Tisch (masanın etrafında).

Wechselpräpositionen: Wo? mu, Wohin? mi?

DWDS’ye göre an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen edatları hem Dativ hem Akkusativ alır. Duden kuralı şöyle verir: ardından bir yer bildirimi gelen edatlar iki hâli de alabilir; Dativ Wo? (nerede?), Akkusativ Wohin? (nereye?) sorusuna cevap verir: Wo bist du? Ich bin im Haus. Wohin gehst du? Ich gehe in die Stadt.

Türkçe çevirilerle iki örnek: Das Buch liegt auf dem Tisch. “Kitap masanın üstünde duruyor.” (nerede?) – Ich lege das Buch auf den Tisch. “Kitabı masanın üstüne koyuyorum.” (nereye?). Bu edatlarla cümle kurarken Türkçedeki “nerede?” ve “nereye?” sorularını kendinize sormak işinizi kolaylaştırır.

İki Nesneli Fiillerde Sıra

Duden’e göre cümle öğelerinin sırası konusunda Almanca “çok liberal”dir. Duden’in aşağıdaki örneklerinde önce kişi (Dativ), sonra şey (Akkusativ) gelir; bu bir kural değil, başlangıç için pratik bir sıradır:

• Pepe zeigt seinem besten Freund Urlaubsfotos. (Pepe en iyi arkadaşına tatil fotoğraflarını gösteriyor.) – Duden
• Paula gibt ihrer Freundin die Nummer ihres Bruders. – Duden
• Er erklärt ihm alle Einzelheiten. (Ona bütün ayrıntıları açıklıyor.) – Duden; burada Dativ bir zamir (ihm), Akkusativ bir isimdir.

Duden’in Dativ nesnesi sayfasındaki deneme cümlesinde Dativ nesnesi cümlenin başına da alınır: Seinem besten Freund zeigt Pepe Urlaubsfotos.

Sık Yapılan Hatalar

• Eril Akkusativ’i unutmak: Ich kaufe ein Computer değil, Ich kaufe einen Computer. (der Computer doğrudan nesnedir; Duden’in örneği.)
• mit‘ten sonra Akkusativ kullanmak: mit den Bus değil, mit dem Bus.
• helfen‘i Akkusativ’le kurmak: Ich helfe dich değil, Ich helfe dir.
• gefallen‘de özneyi karıştırmak: Beğenilen şey öznedir, beğenen kişi Dativ’dedir: Ich gefalle das Bild değil, Das Bild gefällt mir.
• wo? ile wohin?‘i karıştırmak: Ich gehe in der Schule değil, Ich gehe in die Schule. Ama Ich bin in der Schule.
• Dişil Dativ’de die bırakmak: mit die Lehrerin değil, mit der Lehrerin.
• ihm ile ihn‘i karıştırmak: Ich sehe ihm değil, Ich sehe ihn.; Ich helfe ihn değil, Ich helfe ihm.

Alıştırma

Boşluklara doğru artikeli ya da zamiri yazın. Cevaplar aşağıda.

1. Ich sehe ___ Mann. (der Mann)
2. Wir fahren mit ___ Zug. (der Zug)
3. Das Geschenk ist für ___ Mutter. (meine Mutter)
4. Kannst du ___ helfen? (ich)
5. Das Buch liegt auf ___ Tisch. (der Tisch, wo?)
6. Ich lege das Buch auf ___ Tisch. (der Tisch, wohin?)
7. Er gibt ___ Kind einen Apfel. (das Kind)
8. Ich komme aus ___ Türkei. (die Türkei)
9. Die Jacke gefällt ___ nicht. (er)
10. Wir gehen in ___ Kino. (das Kino, wohin?)

Cevaplar

1. den (Akkusativ, eril)
2. dem (mit + Dativ)
3. meine (für + Akkusativ, dişil)
4. mir (helfen + Dativ)
5. dem (wo? → Dativ)
6. den (wohin? → Akkusativ)
7. dem (kişi Dativ, şey Akkusativ)
8. der (aus + Dativ, dişil)
9. ihm (gefallen + Dativ)
10. das (wohin? → Akkusativ, nötr)

Sık Sorulan Sorular

Almanca Akkusativ ve Dativ farkı nedir?

Akkusativ nesnesi doğrudan nesnedir (Wen oder was?, kimi, neyi?), Dativ nesnesi dolaylı nesnedir (Wem?, kime?). Hangi hâlin kullanılacağını fiil ya da edat belirler.

Akkusativ nasıl bulunur?

Duden’in önerdiği soru yöntemiyle: cümledeki öğeyi Wen oder was? sorusuyla sorun. Örneğin Johannes kauft einen Computer. cümlesinde “Johannes neyi alıyor?” sorusunun cevabı einen Computer‘dır.

Dativ alan edatlar hangileri?

Dativ alan edatlardan bazıları aus, bei, mit, nach, seit, von, zu ve gegenüber‘dir. an, auf, in gibi iki hâlli edatlar da yer bildirirken (wo?) Dativ alır.

Almanca Dativ alan fiiller hangileri?

Bu rehberdeki örnekler helfen, danken, gefallen, gehören, gratulieren, vertrauen. geben, schenken, zeigen gibi fiillerde kişi Dativ’de, verilen şey Akkusativ’dedir.

Almanca şahıs zamirleri Akkusativ ve Dativ’de nasıl olur?

Akkusativ: mich, dich, ihn, sie, es, uns, euch, sie, Sie. Dativ: mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen.

Wechselpräpositionen nedir?

Hem Dativ hem Akkusativ alabilen edatlara verilen addır (iki hâlli edatlar). Bu rehberdeki edatlar DWDS’ye göre iki hâli de alır: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen. Yer bildirirken wo? sorusunda Dativ, wohin? sorusunda Akkusativ kullanılır.

Almancaya Devam Etmek İçin

Hâlleri kısa cümleleri yüksek sesle kurarak pekiştirebilirsiniz. İsimlerin cinsini ve dört hâlin artikel tablosunu Almanca artikeller, fiillerin şimdiki zaman çekimini Almanca fiil çekimi, geçmiş zamanı Almanca geçmiş zaman, A1 seviyesinin temel kelimelerini Almanca A1 kelime listesi rehberlerimizde bulabilirsiniz. Goethe sınavına ya da aile birleşimi sınavına hazırlanıyorsanız Goethe hazırlık ve aile birleşimi sınavı sayfalarımıza da bakabilirsiniz.

Kızılay Merkez Şubemizde açılan Almanca A1 gruplarına katılabilir; birebir dersi Kızılay, Batıkent, Bahçelievler ya da Çayyolu şubemizde veya online alabilirsiniz. Programlar için Almanca kursu sayfamıza bakın; nereden başlayacağınızı ücretsiz seviye tespiti ile öğrenebilir, kayıt olmadan önce ücretsiz deneme dersine katılabilirsiniz.

Kaynaklar

Biçimler ve kurallar aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 24 Ekim 2026). Kaynağı belirtilmeyen örnek cümleler bu kurallara göre tarafımızca yazılmıştır.

• Duden, Sprachwissen: Was ist ein Kasus? Die vier Fälle im Deutschen, Akkusativobjekt, Dativobjekt, Präpositionen, Pronomen, Stellung des Reflexivpronomens „sich“
• DWDS, çekim tabloları: der/die/das, ein, kein, mein, ich, du, er, sie, es, wir, ihr, Sie
• DWDS, sözlük maddeleri: edatlar aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber, durch, für, gegen, ohne, um, an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen; fiiller helfen, danken, gefallen, gehören, gratulieren, schenken, zeigen

İçerik denetimi: Active English Almanca eğitmeni