Amerikan İngilizcesi ile İngiliz İngilizcesi arasındaki başlıca farklar telaffuz, kelime, yazım, dil bilgisi ve tarih yazımında görülür. Cambridge’in dil bilgisi rehberine göre Birleşik Krallık’ta ve Kuzey Amerika’da konuşulan İngilizce arasındaki farkların çoğu kelime, telaffuz ve yazım farkıdır; dil bilgisinde de bazı farklar vardır, ama bunlar çoğunlukla bir yapının hangi türde daha sık kullanıldığıyla ilgilidir. Farklar yazıda konuşmadakinden daha azdır. Bu rehberde iki tür arasındaki farkları örneklerle bulabilirsiniz.
Amerikan İngilizcesi ile İngiliz İngilizcesinin Tarihleri
İngilizce Kuzey Amerika’ya İngiliz kolonileriyle taşındı. ABD Ulusal Park Servisi’ne göre Kuzey Amerika’daki başarılı İngiliz kolonileşmesi 1607’de Virginia’da kurulan Jamestown yerleşimiyle başladı. ABD’nin 1776’da bağımsızlığını ilan etmesinden sonra iki ülkede konuşulan İngilizce zaman içinde farklı yönlerde gelişti; bugün iki ülkede de çok sayıda bölgesel aksan vardır.
Cambridge’in dil bilgisi rehberi bir noktaya daha dikkat çeker: dil bilgisi sürekli değişir ve Amerikan popüler kültürü, medyası ve internetin etkisiyle İngiliz İngilizcesindeki pek çok yeni kullanım Amerikan İngilizcesinden gelir.
Aksan, Telaffuz ve Lehçe Nedir?
Bu kavramlar sık karıştırılır. Cambridge Dictionary’ye göre aksan (accent), belirli bir bölgede, ülkede ya da sosyal grupta insanların kelimeleri telaffuz etme biçimidir. Lehçe (dialect) ise bir ülkenin belirli bir bölgesinde ya da belirli bir grup tarafından konuşulan ve diğerlerinden farklı kelime, dil bilgisi ya da telaffuz özellikleri taşıyan dil biçimidir. Yani aksan yalnız telaffuzla ilgilidir; lehçe kelime ve dil bilgisi farklarını da kapsar.
Amerikan ve İngiliz Aksanları: Telaffuz Farkları
İngiliz İngilizcesinin standart kabul edilen telaffuzuna Received Pronunciation (RP) denir; Cambridge Dictionary RP’yi güney İngiltere’de orta sınıf konuşucuların kelimeleri telaffuz ettiği standart biçim olarak tanımlar. Amerikan İngilizcesinde bunun karşılığı General American’dır: ABD’de herhangi bir bölgeye ait gibi duyulmayan standart konuşma biçimi. Sözlükler bir kelimenin iki okunuşunu ayrı ayrı (UK ve US) verir. Başlıca farklar şunlardır (okunuşlar Cambridge Dictionary’den):
- Kelime sonundaki r: İngiliz okunuşunda yalnız ardından ünlüyle başlayan bir kelime gelirse okunur (four apples /ˌfɔːr ˈæp.əlz/, ama four cars /ˌfɔː ˈkɑːz/); Amerikan okunuşunda okunur (car /kɑːr/).
- İki ünlü arasındaki t: Amerikan okunuşunda farklı bir sesle söylenir; Cambridge Dictionary bu sesi /t̬/ ile gösterir (water).
- Bazı kelimelerde ünlüler ve ünsüzler: dance, tomato ve schedule kelimelerinde olduğu gibi.
- Vurgunun yeri: garage kelimesinde vurgu İngiliz okunuşunda ilk, Amerikan okunuşunda ikinci hecededir.
| Kelime | İngiliz (UK) | Amerikan (US) |
|---|---|---|
| water | /ˈwɔː.tər/ | /ˈwɑː.t̬ɚ/ |
| dance | /dɑːns/ | /dæns/ |
| tomato | /təˈmɑː.təʊ/ | /təˈmeɪ.t̬oʊ/ |
| schedule | /ˈʃedʒ.uːl/ | /ˈskedʒ.uːl/ |
| garage | /ˈɡær.ɑːʒ/ | /ɡəˈrɑːʒ/ |
Telaffuz farklarını öğrenmenin pratik yolu, sözlükte aynı kelimenin UK ve US ses kayıtlarını art arda dinlemektir.
Aralarındaki Sözcük Farklılıkları
Günlük hayatta aynı şey için farklı kelimeler kullanılır. Cambridge Dictionary’de UK ve US olarak işaretlenen bazı örnekler:
| İngiliz (UK) | Amerikan (US) | Türkçesi |
|---|---|---|
| flat | apartment | daire |
| lift | elevator | asansör |
| biscuit | cookie | bisküvi, kurabiye |
| autumn | fall (çoğunlukla) | sonbahar |
| rubbish | garbage, trash | çöp |
| holiday | vacation | tatil |
| petrol | gas | benzin |
| pavement | sidewalk | kaldırım |
| timetable | schedule | tarife, ders programı |
Bazı kelimeler iki türde farklı anlamlar da taşır. Cambridge Dictionary’ye göre İngiliz İngilizcesinde garage hem garaj hem de benzin istasyonu anlamına gelebilir; Amerikan İngilizcesinde benzin istasyonu için gas station denir. Amerikan İngilizcesinde biscuit ise küçük, yuvarlak pişirilen bir tür ekmektir.
Aralarında Yazımdaki Farklılıklar
İki türde farklı yazılan pek çok kelime vardır. Farkların büyük bölümü belirli kalıplarda toplanır (örnekler Cambridge Dictionary’den):
| Kalıp | İngiliz (UK) | Amerikan (US) |
|---|---|---|
| -our / -or | colour, honour | color, honor |
| -re / -er | centre, metre | center, meter |
| -ise / -ize | organise (organize da kullanılır) | organize |
| -yse / -yze | analyse | analyze |
| -ce / -se | defence, licence (isim) | defense, license |
| Çift l / tek l | travelled | traveled |
| -ogue / -og | catalogue | catalog |
| Tek tek kelimeler | tyre, kerb, grey, sulphur | tire, curb, gray, sulfur |
Hangi yazımı kullanırsanız kullanın, aynı metin içinde tutarlı olun: bir yazıda hem colour hem color kullanmayın.
Dil Bilgisi ve Zaman Kullanımındaki Farklılıklar
Cambridge’in dil bilgisi rehberinde yer alan başlıca farklar:
- Present perfect: Amerikan İngilizcesinde daha az kullanılır. Amerikalılar, özellikle already ve yet ile, İngilizlerin present perfect kullandığı yerde çoğu zaman geçmiş zamanı (past simple) kullanır: Did they pick the team yet? (US) – Have they picked the team yet? (UK).
- Have got / have: Sahiplik için have got konuşma dilinde İngiliz İngilizcesinde çok daha yaygındır; Amerikalılar genellikle yalnız have kullanır: I’ve got a car. (UK) – I have a car. (US). Benzer biçimde have got to İngiliz İngilizcesinde, have to Amerikan İngilizcesinde daha yaygındır.
- Get: Amerikan İngilizcesinde get fiilinin üçüncü hâli gotten olarak da kullanılır: The weather has gotten colder. İngiliz İngilizcesinde got kullanılır.
- -ed / -t: İngiliz İngilizcesinde learn, dream, burn, spell gibi fiillerin geçmiş hâli hem learned hem learnt biçiminde yazılabilir; Amerikan İngilizcesi -ed’i tercih eder.
- Shall: İngiliz İngilizcesinde özellikle resmî durumlarda I ve we ile gelecek için shall kullanılır; Amerikan İngilizcesi will’i tercih eder.
- Edatlar: İngiliz İngilizcesinde at the weekend, Amerikan İngilizcesinde on the weekend tercih edilir. Sokak adlarıyla İngiliz İngilizcesinde in (in Walton Street), Amerikan İngilizcesinde on (on Perot Street) kullanılır. Olumsuz cümlelerde süre için Amerikan İngilizcesi in’i (I haven’t seen him in years), İngiliz İngilizcesi for’u (for years) tercih eder.
Tarih Yazımındaki Farklılıklar
Cambridge’in dil bilgisi rehberine göre İngiliz İngilizcesinde tarih çoğunlukla gün, ay, yıl sırasıyla yazılır (20 January 1993); Amerikan İngilizcesinde ise ay günden önce gelir. Rehberdeki örnekle 4 Temmuz 2000, İngiliz İngilizcesinde 4/7/2000, Amerikan İngilizcesinde 7/4/2000 olarak yazılır. Rakamlarla yazılan tarihlerde karışıklık olmaması için ayı harfle yazmak işinizi kolaylaştırır.
Birleşik Krallık’ta Bölgesel Aksanlar
Birleşik Krallık’ta da tek bir İngiliz aksanı yoktur. İki tanınmış örnek: Cambridge Dictionary’ye göre Cockney, Londra’nın doğu yakasında (East End) yaşayanların konuşma biçimidir; Scouse ise Liverpool’dan gelen kişilerin konuştuğu İngilizcedir.
Hangisini Öğrenmelisiniz?
İkisi de İngilizcenin standart türleridir; biri ötekinden “daha doğru” değildir. Hedefinize göre seçin: örneğin ABD’de okuyacaksanız Amerikan, Birleşik Krallık’ta çalışacaksanız İngiliz kullanımına öncelik verebilirsiniz. Önemli olan, özellikle yazarken bir metinde tek bir türe bağlı kalmanızdır. Uluslararası ortamlarda farklı aksanlarla karşılaşacağınız için iki türü de dinlemeye alışmak anlamanızı kolaylaştırır.
Farklı Aksanları Anlamak İçin Pratik
Farklı aksanlara alışmanın yolu onları sık duymaktır: Amerikan ve İngiliz yapımı dizileri, haberleri ve podcast’leri dönüşümlü dinleyin; sözlükte bir kelimenin UK ve US okunuşlarını karşılaştırın. Konuşma pratiği için öneriler Anadil gibi İngilizce konuşmak rehberimizde. Active English’in Speaking Club oturumlarında native eğitmenler eşliğinde konuşma pratiği yapabilir, programlarımızı İngilizce kursu sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
Bu sayfadaki örnekler, okunuşlar ve tanımlar aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 19 Ekim 2026):
- Cambridge Dictionary, English Grammar Today: British and American English
- Cambridge Dictionary, English Grammar Today: Dates
- Cambridge Dictionary: Pronunciation symbols (r ve /t̬/ işaretleri)
- Cambridge Dictionary kelime kayıtları: accent, dialect, Received Pronunciation, General American, cockney, Scouse, garage, biscuit, water
- U.S. National Park Service: Historic Jamestowne
İçerik denetimi: Active English İngilizce eğitmeni