Bu rehberde akademik İngilizcenin ne olduğunu, akademik okumayı, akademik yazmanın temel ilkelerini (temkinli ifade, edilgen yapı, birinci tekil şahıs, alıntı ve intihal), akademik sunumu, akademik kelime listelerini ve adım adım bir çalışma planını bulacaksınız. Kurallar UNC Writing Center’ın sayfalarından, kelime listesi bilgileri Victoria University of Wellington’ın ve Oxford Learner’s Dictionaries’in sayfalarından alınmıştır; örnek cümlelerin çoğu bu kurallara göre tarafımızca yazılmıştır. Sınava ya da programa göre bir akademik İngilizce kursu seçmek istiyorsanız seçenekleri akademik programlar sayfamızda topladık.
Akademik İngilizce Nedir?
Akademik İngilizce, bir bilgiyi kanıtıyla, kaynağıyla ve ne kadar emin olduğunuzu göstererek aktarmanızı ister. Aynı fikir gündelik dilde ve akademik dilde farklı kurulur. Aşağıdaki örnekler tarafımızca yazılmıştır; ilk üç satırın sağ sütunu UNC’nin temkinli ifade ve birinci tekil şahıs önerilerine göre kurulmuştur, dördüncü satır bizim önerimizdir:
| Gündelik | Akademik | Ne değişti? |
|---|---|---|
| Everyone knows that sleep helps memory. | Several studies suggest that sleep may support memory. | Mutlak iddia (everyone) yerine sınırlı iddia; suggest ve may ile temkin |
| I think the results are really important. | These results are central to the argument. | I think çıkarıldı; really important yerine daha kesin bir kelime (central) |
| This always happens in big cities. | This often occurs in large cities. | always yerine often |
| We asked a lot of people. | We surveyed 200 participants. | a lot yerine somut ifade (UNC a lot‘ı aşırı kullanılan niteleyiciler arasında sayar) |
Akademik Okuma: Önce Özete Bakın
UNC’ye göre özet (abstract) daha uzun bir çalışmayı tanıtan, kendi başına anlaşılan kısa bir metindir ve okurun uzun çalışmayı okumaya değip değmeyeceğine hızla karar vermesini sağlar. UNC iki ana özet türü ayırır (üçüncü tür olan eleştirel özetin nadir kullanıldığını da belirtir): çalışmada ne tür bilgi bulunduğunu söyleyen betimleyici (descriptive) özet ve ana argümanları, önemli sonuçları ve kanıtları da veren bilgilendirici (informative) özet; UNC’ye göre özetlerin çoğu bilgilendiricidir. Bir makaleyi okurken şu sırayı deneyebilirsiniz (önerimiz):
- Özeti okuyun ve makalenin sorusunu, yöntemini ve vardığı sonucu tek cümleyle not edin.
- Giriş ve sonuç bölümlerini okuyun; yazarın ana iddiasını bulun.
- Ancak sonra ayrıntılara geçin ve iddiayı destekleyen kanıtları işaretleyin.
- Okuduğunuz kitabı ya da makaleyi kapatıp kendi cümlelerinizle özetleyin; UNC de başka sözlerle anlatırken notları kaynak kapalıyken almayı önerir.
Akademik Yazmanın Temel İlkeleri
Temkinli ifade (hedging)
UNC’ye göre niteleyiciler (qualifiers), kanıtınız ya da iddianız tartışmaya açıksa çoğu zaman gereklidir. UNC’nin mutlak ifadeler için önerdiği daha sınırlı karşılıklardan bazıları:
| Mutlak | Daha sınırlı |
|---|---|
| will | may, might, could |
| all, every | many, most, some, a majority |
| none, no | few, not many, a small number, a minority |
| always | often, frequently, commonly, usually, sometimes |
| never | rarely, infrequently, seldom |
| certainly | probably, possibly |
| impossible | unlikely, improbable, doubtful |
UNC’ye göre belirsizlik göstermek için appears, seems, suggests, indicates gibi fiiller de kullanılır. Ama UNC aşırıya kaçmamayı da öğütler: çok fazla niteleyici metni belirsiz ve uzun gösterir; kanıtınızdan eminseniz iddiayı doğrudan yazın. Basically, kind of, pretty, sort of, somewhat gibi kelimeler de UNC’nin dikkat edilmesini önerdiği kelimeler arasındadır; çoğu zaman tek bir kesin kelime daha iyidir: UNC’nin örneğinde somewhat admirable yerine sympathetic.
Edilgen yapı (passive voice)
UNC’ye göre edilgen yapı bir dil bilgisi hatası değildir; netlikle ilgili bir üslup tercihidir. Edilgen cümlede eylemi yapan özne konumunda değildir; UNC edilgen yapıyı “to be + geçmiş ortaç” formülüyle tanır. UNC’ye göre edilgen cümlede eylemi yapan çoğu zaman belirtilmediği için okur neyin kastedildiğini tahmin etmek zorunda kalabilir; bu yüzden birçok öğretmen etken yapıyı tercih eder; ama UNC’ye göre edilgen yapının işe yaradığı durumlar da vardır: bir nesneyi vurgulamak, eylemi yapan bilinmiyorsa ya da okurun onu bilmesi gerekmiyorsa. UNC’ye göre bazı fen bilimleri hocaları laboratuvar raporlarında, özellikle yöntem bölümünde, edilgen yapı isteyebilir; giderek daha fazla bilimsel dergi ise birinci tekil ya da çoğul şahısla etken yapıyı kabul ediyor ya da tercih ediyor. Bu yüzden ödevin ya da derginin beklentisini öğrenin.
Örnek (tarafımızca yazılmıştır): The samples were stored at room temperature. (edilgen; işi kimin yaptığı önemli değil) / We stored the samples at room temperature. (etken; yapan açık). İş yerinde yazılan talimat ve raporlarda edilgen ve etken yapının nasıl seçildiğini teknik İngilizce rehberimizde anlattık.
Akademik yazıda “I” kullanılır mı?
UNC’ye göre bu konudaki kurallar değişiyor ve emin değilseniz en iyisi hocanıza sormaktır. UNC’ye göre birinci tekil şahıs bazı durumlarda yazıyı daha net ve daha iddialı yapar ve kendi çalışmanızı başkalarının çalışmaları içinde konumlandırmanıza yardımcı olur. Öte yandan bir iddianın önüne yalnız I think ya da I believe eklemek onu savunmanın yerini tutmaz; UNC’nin örneğinde I think that Aristotle’s ethical arguments are logical… yerine doğrudan Aristotle’s ethical arguments are logical… önerilir, çünkü yazının sizin olduğu zaten bilinir.
Alıntı, başka sözlerle anlatma ve intihal
- İntihal nedir? UNC’nin kendi öğrenci yönetmeliğinden aktardığı tanıma göre intihal, başkasının sözlerini, düşüncelerini ya da fikirlerini kaynak göstermeden kasıtlı ya da özensizce kendininmiş gibi sunmaktır.
- Başka sözlerle anlatma (paraphrase): UNC’ye göre bir cümlede bir iki kelimeyi değiştirmek, kelimeleri koruyup yapıyı değiştirmek ya da birkaç kelimeyi eş anlamlısıyla değiştirmek başka sözlerle anlatmak değildir; bu, kaynağa fazla yakın yazmaktır. Başka sözlerle anlattığınız fikrin kaynağını da gösterin.
- Doğrudan alıntı: UNC’ye göre alıntılar seçilmiş anlarda kullanılmalı, yazının büyük bölümü yine sizin olmalıdır. Alıntıyı bağlamıyla verin, kimin söylediğini belirtin, neden önemli olduğunu açıklayın ve kaynağını gösterin; UNC alıntıyı tanıtmak için add, remark, state, comment, reply gibi fiiller önerir.
- Kaynak göstermek zayıflık değildir: UNC’ye göre kaynak göstermek, konuyu ne kadar iyi anladığınızı ve kendi fikrinizi kaynaklardan nasıl ayırdığınızı gösterir; yeter ki yazınızın kendinize ait bir ana fikri olsun ve kaynakları bu fikrin çevresinde düzenleyin.
Akademik Sunum
UNC’ye göre bir konuşmanın dinleyicisi bilgiyi duyduğu anda anlamak için tek bir şansa sahiptir. Bu yüzden UNC şunları önerir: tezinizi baştan söyleyin, önemli noktaları ve anahtar terimleri tekrar edin, önizleme ve özet cümleleri kullanın, güçlü geçişler yapın ve daha kısa, daha basit cümleler kurun. UNC’nin örnekleri ve aynı işlevde kullanabileceğiniz kalıplar:
| İşlev | İngilizce | Türkçesi |
|---|---|---|
| Önizleme (UNC örneğinden uyarlandı) | I’m here today to talk to you about three issues: First, … Second, … Third, … | Bugün size üç konudan söz edeceğim: Birincisi … İkincisi … Üçüncüsü … |
| Ek kanıt (UNC örneği) | Another fact that supports my main point is … | Ana fikrimi destekleyen bir başka olgu da … |
| Karşı argümanı çürütmeye geçiş (UNC örneği) | But this argument makes no sense when you consider that … | Ama … düşünüldüğünde bu argüman anlamını yitirir. |
| Görsele yönlendirme | As you can see in this graph, … | Bu grafikte gördüğünüz gibi … |
| Özet | To sum up, … | Özetlemek gerekirse … |
| Soru alma | I’d be happy to take any questions. | Sorularınızı memnuniyetle cevaplarım. |
Akademik Kelime Listeleri: AWL ve OPAL
- Academic Word List (AWL): Averil Coxhead’in Victoria University of Wellington’da geliştirdiği liste 570 kelime ailesinden oluşur ve İngilizcenin en sık kullanılan ilk 2.000 kelimesini içermez. Liste kullanım sıklığına göre 10 alt listeye ayrılır; ilk dokuz alt listede 60, onuncusunda 30 kelime ailesi vardır. Bir kelime ailesi, örneğin analyse‘ın çekimli biçimlerini ve analysis, analyst, analytical gibi türevlerini kapsar. 1. alt listenin en sık biçimlerinden bazıları: analysis, approach, assessment, concept, context, data, evidence, factors. Listenin hangi metinlerden derlendiğini ve YÖKDİL alanlarına göre nasıl kullanılabileceğini YÖKDİL kursu sayfamızda anlattık.
- Oxford Phrasal Academic Lexicon (OPAL): Oxford Learner’s Dictionaries’in akademik yazma ve konuşma için temel kelime listesidir; yazılı kelimeler, sözlü kelimeler, yazılı öbekler ve sözlü öbekler olarak dört listeden oluşur. Öbek listeleri işlevlere göre süzülebilir; işlevler arasında temkinli ifade (hedging & expressing degrees of certainty), karşıtlık kurma ve örnek ya da kanıt verme de vardır.
Akademik İngilizce Nasıl Geliştirilir?
Aşağıdaki plan bizim önerimizdir; hedefinize (sınav, yüksek lisans başvurusu, makale) göre uyarlayın:
- Hedefinizi belirleyin: Bir sınava mı hazırlanıyorsunuz, yurt dışında bir programa mı başvuruyorsunuz, yoksa kendi alanınızda yazı mı yazacaksınız? Çalışacağınız metin türünü hedef belirler.
- Haftada birkaç makale özeti okuyun: Kendi alanınızdaki özetleri okuyup her birini tek cümleyle kendi sözlerinizle yazın.
- Kısa ve düzenli yazın: Haftada bir ya da iki paragraf yazın ve mutlaka geri bildirim alın; paragraf yapısını İngilizce yazı yazma teknikleri rehberimizde anlattık.
- Kelimeyi bağlamında çalışın: AWL’nin 1. alt listesinden başlayın; her kelimeyi okuduğunuz bir cümlede bulun ve kendi cümlenizde kullanın.
- Temkinli cümle kurmayı deneyin: Yazdığınız mutlak bir iddiayı UNC’nin tablosundaki karşılıklarla yeniden yazın ve iki cümleyi karşılaştırın.
- Kısa sunumlar kaydedin: Bir makaleyi üç dakikada önizleme, ana fikir ve özet cümleleriyle anlatıp kaydedin.
Sınavlarda ve Başvurularda Akademik İngilizce
- IELTS Academic ve TOEFL iBT: İki sınav da yurt dışındaki üniversitelerde kullanılır; hangisinin işinize yarayacağını IELTS mi TOEFL mı? rehberimizde karşılaştırdık. Hazırlık için Ankara IELTS kursu ve Ankara TOEFL kursu sayfalarımıza bakabilirsiniz.
- YÖKDİL: Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında akademik metinler okursunuz; ayrıntılar Ankara YÖKDİL kursu sayfamızda.
- Yurt dışında yüksek lisans: Ülkelere göre dil şartlarını yurt dışında yüksek lisans dil şartları, başvuruda istenen mektubu motivasyon mektubu rehberimizde anlattık.
- Üniversite hazırlık sınıfı: Hazırlıkta derslere destek ve muafiyet sınavına hazırlık için hazırlık destek programımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Her cümleyi temkinli yazmak: UNC’ye göre çok fazla niteleyici metni belirsizleştirir; kanıtınız güçlüyse iddiayı doğrudan yazın.
- Kanıtsız mutlak iddia: UNC mutlak iddialarla (always, all, never) sınırlı iddiaları ayırmayı önerir; kanıtınız mutlak iddiayı taşımıyorsa daha sınırlı bir karşılık seçin.
- Birkaç kelimeyi değiştirip başka sözlerle anlattığını sanmak: UNC’ye göre bu, kaynağa fazla yakın yazmaktır.
- Yazıyı alıntılarla doldurmak: UNC’ye göre yazının büyük bölümü sizin olmalıdır.
- Edilgen yapıyı hata sanmak ya da her yerde kullanmak: Edilgen yapı dil bilgisi hatası değildir, ama eylemi yapan önemliyse etken yapı daha nettir.
- I think ile iddia savunmak: Görüşünüzü kanıtla destekleyin; I think tek başına kanıt değildir.
Sık Sorulan Sorular
Akademik İngilizce nedir?
Üniversitede ve araştırmada kullanılan İngilizcedir: makale okumak, ödev, tez ve makale yazmak, sunum yapmak ve tartışmaya katılmak. Kanıta dayalı, kaynak gösteren ve ne kadar emin olduğunu belirten bir anlatım ister.
Akademik İngilizce nasıl geliştirilir?
Kendi alanınızda düzenli akademik okuma yapın, kısa metinler yazıp geri bildirim alın, AWL ve OPAL gibi listelerle kelimeyi bağlamında çalışın ve kısa sunumlar hazırlayın. Hedefinize göre bir sınavın (IELTS, TOEFL, YÖKDİL) biçimini de erken öğrenin.
Academic Word List nedir?
Averil Coxhead’in geliştirdiği, 570 kelime ailesinden ve 10 alt listeden oluşan akademik kelime listesidir; İngilizcenin en sık kullanılan ilk 2.000 kelimesini içermez.
Akademik yazıda “I” kullanılır mı?
Alana ve hocaya göre değişir. UNC’ye göre kurallar değişiyor ve emin değilseniz sormak en doğrusudur; birinci tekil şahıs bazı durumlarda yazıyı netleştirir.
Akademik İngilizce kursu nasıl seçilir?
Önce hedefinizi belirleyin: sınava göre (IELTS, TOEFL, YDS, YÖKDİL) ya da üniversite hazırlık desteğine göre seçenekleri akademik programlar sayfamızda topladık.
Kaynaklar
Kurallar ve tanımlar aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır (erişim: 25 Ekim 2026). Kaynağı belirtilmeyen örnek cümleler bu kurallara göre tarafımızca yazılmıştır.
- UNC Writing Center (University of North Carolina at Chapel Hill): Qualifiers, Passive Voice, Should I Use “I”?, Plagiarism, Quotations, Abstracts, Speeches
- Victoria University of Wellington: The Academic Word List, AWL information, The sublists
- Oxford Learner’s Dictionaries: OPAL (Oxford Phrasal Academic Lexicon)